Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00266 004147 18753738 na godz. na dobę w sumie
Przestępstwo dzieciobójstwa w ujęciu komparatystycznym - ebook/pdf
Przestępstwo dzieciobójstwa w ujęciu komparatystycznym - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 711
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8198-062-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Monografia została poświęcona przestępstwu dzieciobójstwa. W publikacji starano się udzielić odpowiedzi na pytanie, jaka jest najwłaściwsza reakcja prawa karnego na to zjawisko. W tym celu przedstawiono zagadnienia dotyczące zabójstw noworodków w szerokim kontekście społecznym oraz prawnym. Szczegółowo porównano przepisy obecnie obowiązujące w Polsce, Austrii, Niemczech oraz Anglii i Walii, odwołując się do stanowiska zarówno doktryny jak też judykatury. Zwieńczenie rozważań stanowi zestawienie przepisów penalizujących dzieciobójstwo z kilkudziesięciu państw. Przy tworzeniu rozprawy Autorka sięgnęła do wielu materiałów źródłowych, z których znaczna część jest pochodzenia zagranicznego. Liczne ilustracje i tabele zwiększają czytelność prezentowanych treści i porządkują opisywaną materię.

Publikacja jest dedykowana zarówno dla przedstawicieli nauki prawa, jak też dla praktyków wymiaru sprawiedliwości, a w tym przede wszystkim dla prokuratorów i sędziów. Opracowanie może być przydatnym uzupełnieniem wiedzy dotyczącej problematyki dzieciobójstwa także dla socjologów oraz psychologów.

Od 1947 r. [...] w polskiej doktrynie prawa karnego nie pojawiła się (tak) kompleksowa monografia komparatystyczna odnosząca się do przestępstwa dzieciobójstwa [...]. Recenzowana monografia ma szczególne znaczenie w polskim porządku prawnym, gdzie publikuje się niewiele badań prawno-porównawczych. Wypełnia ona niewątpliwie istotną lukę w polskiej literaturze prawniczej [...]. Praca ma charakter opisowy i wielopłaszczyznowy, przy czym środek ciężkości leży na komparatystyce. Autorka prowadzi rozważania z wielu perspektyw: historycznej, kulturowej, konstytucyjnej, kryminologicznej, resocjalizacyjnej, feministycznej, dogmatycznej oraz komparatystycznej. Niewątpliwie docenić należy wieloaspektowe podejście do tematu, dające czytelnikowi pełnowymiarowy obraz problematyki karania dzieciobójczyń. Jest to bardzo duża zaleta recenzowanej pracy i stanowi i o jej skali trudności [...]. Pozytywnie należy ocenić liczne tabele i schematy, które w sposób zwięzły i przejrzysty porządkują materię [...]. Uwagi komparatystyczne są bardzo przejrzyste, głównie za sprawą licznych tabel [...]. Szczególnie uwypuklić należy mnogość oraz różnorodność źródeł uwzględnionych przez Autorkę [...]. Również wybór orzecznictwa jest bardzo obszerny [...]. Autorka uwzględniła nie tylko orzeczenia polskiego i niemieckiego Sądu Najwyższego, ale także orzecznictwo polskiego i niemieckiego Trybunału Konstytucyjnego. Uwzględnione zostało także orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka [...]. Recenzowana praca stanowi kompleksową monografię poświęconą przestępstwu dzieciobójstwa. Przedstawienie tej tematyki z tak wielu perspektyw i to w ujęciu komparatystycznym stanowi bez wątpienia oryginalne rozwiązanie problemu naukowego.

Z recenzji wydawniczej dra hab. Macieja Małolepszego, prof. EUV

Problematyka recenzowanej monografii ma znaczenie zarówno z teoretycznego jak i praktycznego punktu widzenia, bowiem w polskiej doktrynie prawa karnego brak jest aktualnego kompleksowego opracowania dotyczącego problematyki przestępstwa dzieciobójstwa. Rozprawa zawiera szczegółową analizę przestępstwa dzieciobójstw, zarówno w kontekście kulturowym i środowiskowym oraz w ujęciu prawnym, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień komparatystycznych [...]. Autorka skupiła się nie tylko na aktualnym stanie prawnym, ale odniosła się również do rozwiązań historycznych [...].

Z recenzji wydawniczej dra hab. Leszka Wieczorka, prof. UJK

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział I. Metodyka pracy § 1. Przedmiot i cel badań, problemy i hipotezy badawcze Istotność problematyki zabójstw noworodków przez ich matki ze względu na  wysoki stopień zainteresowania opinii publicznej, a także niejednolite stanowi- sko doktryny i orzecznictwa w zakresie zasadności wyodrębniania przestępstwa  dzieciobójstwa jako osobnego typu czynu zabronionego oraz wykładni poszcze- gólnych jego znamion sprawiły, że celowym stało się przeanalizowanie sposobu  reakcji prawnej na przestępstwo dzieciobójstwa. Dlatego też przedmiotem ba- dań uczyniono ujęcie zabójstwa noworodka w systemie prawa karnego. Punkt  wyjścia stanowiły jednak szeroko rozumiane uwarunkowania kulturowe, histo- ryczne i środowiskowe. Bez ich uwzględnienia nie byłoby bowiem możliwe wy- separowanie przyczyn, dla których poszczególni ustawodawcy zdecydowali się  na określone rozwiązanie legislacyjne. Będąc świadomym powyższego, w pierw- szej kolejności przedstawiono dzieciobójstwo jako zjawisko społeczne, a następ- nie poddano analizie polskie i zagraniczne przepisy prawa. Wymaga podkreśle- nia, że treść normatywna poszczególnych ustaw została przedstawiona w świetle  poglądów doktryny oraz orzecznictwa. Włożono także wysiłki w to, aby ukazać,  jak  dana  regulacja  ustawy  w  rzeczywistości  funkcjonuje  w  obrocie  prawnym.  Niezbędne stało się więc przeanalizowanie instrumentów części ogólnej prawa  karnego poszczególnych prawodawstw, a następnie odniesienie ich konkretnie  do przestępstwa dzieciobójstwa.  Główny cel badań stanowiło wskazanie modeli sposobów reakcji prawnej na  przestępstwo dzieciobójstwa oraz przybliżenie prawnych i społecznych aspek- tów przestępstwa zabójstwa noworodka w wybranych państwach świata. Ogólne problemy badawcze określono następująco:  1)  W jaki sposób szeroko rozumiane uwarunkowania historyczne, kulturowe,  środowiskowe, społeczne i geograficzne wpływają na sposób reakcji karnej  na przestępstwo dzieciobójstwa, a w przypadku wyodrębniania przez ustawę  dzieciobójstwa jako osobnego typu czynu zabronionego – oddziałują także na  kształt jego znamion? 1 Rozdział I. Metodyka pracy 2)  W jaki sposób stwierdzić, czy w celu zapewnienia realizacji funkcji prawa kar- nego oraz zagwarantowania poczucia sprawiedliwości w odczuciu społecznym  konieczne jest wyodrębnienie przestępstwa dzieciobójstwa jako osobnego typu  czynu zabronionego, czy też możliwe jest osiągnięcie prawidłowej reakcji praw- nokarnej na przestępstwo zabójstwa noworodka za pomocą innych rozwiązań  legislacyjnych? Rozwinięcie pierwszego problemu badawczego stanowiły następujące pro- blemy szczegółowe: 1)  Od jak dawna dzieciobójstwo jest zjawiskiem obecnym w społeczeństwie  i zakorzenionym w kulturze człowieka? 2)  Jakie są czynniki motywacyjne przestępstwa dzieciobójstwa? 3)  W jaki sposób wyseparować pewne określone i powtarzalne zespoły przyczyn  przestępstwa dzieciobójstwa? 4)  W jaki sposób ustalić, czy determinanty zabójstw noworodków z upływem  czasu i postępem społecznym ulegają zmianie czy pozostają tożsame? 5)  W jak dalekim stopniu dzieciobójstwo należy łączyć tylko z czynnikami me- dycznymi związanymi z procesem porodu? 6)  Jakie są typowe cechy charakteru sprawczyń dzieciobójstw? 7)  Jaka jest relacja pomiędzy restrykcją prawa aborcyjnego a liczbą odnotowy- wanych dzieciobójstw? 8)  W jaki sposób różnego rodzaju rozwiązania instytucjonalne, a w tym m.in.  prawo do anonimowego porodu oraz tzw. „okna życia”, wpływają na zmniej- szenie się liczby dzieciobójstw? Drugi problem badawczy został skonkretyzowany przez następujące proble- my szczegółowe: 1)  Z jakich przyczyn znamiona czynu zabronionego penalizowanego przez  przepis art. 149 KK nie są dookreślone w sposób wystarczający dla realizacji  zasady Nullum crimen sine lege? 2)  Z jakich powodów przepis penalizujący przestępstwo dzieciobójstwa w polskiej  ustawie karnej nie obejmuje swoją dyspozycją wszystkich czynników, które  prowadzą do popełniania zabójstw noworodków? 3)  Z jakich przyczyn przepis § 79 austriackiej ustawy karnej penalizujący prze- stępstwo dzieciobójstwa, wobec prawie tożsamej ustawowej sankcji karnej,  obejmuje swoją dyspozycją inne czynniki niż polski art. 149 KK? 4)  W jaki sposób zniesienie przepisu § 217 niemieckiej ustawy karnej z dniem  1.4.1998 r. spowodowało zaostrzenie odpowiedzialności kobiety zabijającej  swoje nowo narodzone dziecko w stosunku do poprzedniego stanu prawnego? 5)  Wobec czego derogacja przepisu konstytuującego dzieciobójstwo jako delictum sui generis powoduje, że ustawodawca winien podjąć pewne działania w celu  zapewnienia prawidłowej reakcji karnej na zabójstwo noworodka? 2 § 1. Przedmiot i cel badań, problemy i hipotezy badawcze   6)  W jak dalekim stopniu wydłużenie czasowej granicy przestępstwa dziecio- bójstwa w prawie Anglii i Walii jest związane z dalekosiężnymi i odłożonymi  w czasie następstwami porodu?   7)  Jaka jest wzajemna korelacja dyspozycji przepisu penalizującego dzieciobój- stwo i wysokości granicy sankcji karnej przewidywanej przez ustawę?   8)  W jaki sposób stwierdzić, czy konieczne jest wyodrębnienie w ustawie prze- stępstwa dzieciobójstwa jako osobnego typu czynu zabronionego, czy też  możliwe jest osiągnięcie uprzywilejowania odpowiedzialności karnej matki,  która zabija swoje nowo narodzone dziecko, za pomocą innych instrumentów  prawa karnego?   9)  Z jakich powodów ustawodawstwa poszczególnych państw traktują prze- stępstwo dzieciobójstwa w sposób niejednolity?  10)  W jaki sposób determinanty geograficzne i krąg kultury prawnej danego  państwa wpływają na sposób reakcji karnej na przestępstwo dzieciobójstwa  oraz na normatywną zawartość przepisu penalizującego przestępstwo dzie- ciobójstwa? Chcąc usystematyzować i uporządkować badania, obrano następujące hipo- tezy badawcze ogólne:   1)  Szeroko rozumiane uwarunkowania historyczne, kulturowe, środowiskowe,  społeczne i geograficzne wpływają na sposób reakcji karnej na przestępstwo  dzieciobójstwa, a w przypadku wyodrębniania przez ustawę dzieciobójstwa  jako osobnego typu czynu zabronionego oddziałują także na kształt jego  znamion.   2)  Dla zapewnienia realizacji funkcji prawa karnego oraz zagwarantowania po- czucia sprawiedliwości w odczuciu społecznym nie jest konieczne wyodręb- nienie przestępstwa dzieciobójstwa jako osobnego typu czynu zabronionego,  a osiągnięcie prawidłowej reakcji prawnokarnej na przestępstwo zabójstwa  noworodka jest możliwe za pomocą innych rozwiązań legislacyjnych.  W dalszej kolejności hipotezy badawcze ogólne zostały dookreślone poprzez  wymienione poniżej hipotezy badawcze szczegółowe:    1)  Dzieciobójstwo występuje w cywilizacji ludzkiej niemal od zarania dziejów  i jest to zjawisko głęboko zakorzenione w kulturze człowieka.   2)  Dzieciobójstwo stanowi przykład przestępstwa polimotywacyjnego.    3)  Możliwe jest wyszczególnienie motywów i przyczyn przestępstwa dziecio- bójstwa.    4)  Determinanty zabójstw noworodków pozostają tożsame, pomimo upływu  lat i postępu w wielu dziedzinach życia.   5)  Przyczyn dzieciobójstwa nie należy wiązać tylko i wyłącznie z samym aktem  narodzin dziecka rozumianym jako proces medyczny. 3 Rozdział I. Metodyka pracy   6)  Kobiety zabijające swoje nowo narodzone dzieci charakteryzują się pewnymi  powtarzalnymi cechami.   7)  Na skalę zjawiska dzieciobójstwa ma wpływ dopuszczalność przeprowadzenia  zabiegu usunięcia ciąży ze względów społecznych.   8)  Pewne rozwiązania instytucjonalne, a w tym m.in. prawo do anonimowego  porodu oraz tzw. „okna życia”, powodują spadek liczby dzieciobójstw.    9)  Znamiona polskiego przepisu art. 149 KK są nie są dookreślone przez usta- wodawcę w sposób dostateczny, aby zagwarantować realizację zasady Nullum crimen sine lege.  10)  Przepis art. 149 KK nie obejmuje swoją dyspozycją wszystkich czynników,  które prowadzą do popełniania zabójstw noworodków.  11)  Przepis § 79 austriackiej ustawy karnej, pomimo tego, że przewiduje za  przestępstwo dzieciobójstwa podobną sankcję karną do polskiej ustawy,  obejmuje swoją dyspozycją inne czynniki niż przepis art. 149 KK.  12)  Zniesienie przepisu § 217 niemieckiej ustawy karnej z dniem 1.4.1998 r. spo- wodowało, że odpowiedzialność kobiety zabijającej swoje nowo narodzone  dziecko nie została zaostrzona w stosunku do poprzedniego stanu prawnego.  13)  Derogacja przepisu konstytuującego dzieciobójstwo jako delictum sui generis  nie czyni koniecznym podjęcia działań przez ustawodawcę w celu zapew- nienia prawidłowej reakcji karnej na zabójstwo noworodka.  14)  Wydłużenie czasowej granicy przestępstwa dzieciobójstwa w prawie Anglii  i Walii jest związane jedynie z dalekosiężnymi i odłożonymi w czasie następ- stwami porodu.  15)  Prawidłowe jest założenie, że im więcej czynników obejmuje dyspozycja  przepisu, tym wyższe jest zagrożenie karą przewidywane przez ustawę.  16)  Wyodrębnienie przestępstwa dzieciobójstwa jako delictum sui generis nie jest  konieczne, bowiem uprzywilejowanie matki zabijającej noworodka może  mieć podstawę w innych instrumentach prawa karnego.  17)  Ustawodawstwa poszczególnych państw podchodzą do przestępstwa dzie- ciobójstwa w sposób niejednolity.  18)  Krąg kultury prawnej danego państwa oraz czynniki geograficzne wpływają  na sposób reakcji karnej na przestępstwo dzieciobójstwa oraz na normatywną  zawartość przepisu penalizującego przestępstwo dzieciobójstwa. 4 § 2. Metody badawcze i narzędzia badawcze. Materiały źródłowe i literatura § 2. Metody badawcze i narzędzia badawcze. Materiały źródłowe i literatura W celu weryfikacji obranych hipotez badawczych wykorzystano kilka me- tod  badawczych1.  Posłużono  się  następującymi  z  nich:  metoda  dogmatycz- teoretyczno-prawna3,  metoda  historyczno-prawna4,  no-prawna2,  metoda  1 Według definicji Słownika Języka Polskiego PWN, pojęcie metody należy eksplikować jako  „świadomie i konsekwentnie stosowany sposób postępowania dla osiągnięcia określonego celu; zespół  czynności i środków” (vide: M. Szymczak (red.), Słownika języka polskiego, Warszawa 1988, t. II,  s. 144). Jak natomiast zauważa T. Kotarbiński, „Metoda, czyli system postępowania, jest to sposób  wykonywania czynu złożonego, polegający na określonym doborze i układzie jego działań składowych,  a przy tym uplanowiony i nadający się do wielokrotnego stosowania” (vide: T. Kotarbiński, Traktat  o dobrej robocie, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1982, s. 79). Jako metodę badawczą  należy więc rozumieć usystematyzowany tok czynności, który jest ukierunkowany na weryfikację  przyjętych hipotez badawczych. 2 Dogmatyka prawa to „szczegółowe gałęzie prawa pozytywnego, a dokładniej nauki zajmu- jące się konkretnymi dziedzinami prawa, stanowiącymi system prawa danego państwa” (vide:  Z. Muras, Podstawy prawa, Warszawa 2017, s. 3–4). Natomiast metoda dogmatyczna to „przed- stawianie  całości  obowiązujących  w  danej  chwili  przepisów  prawnych,  systematyzowanie  ich  i  określanie  głównych  zasad  wyraźnie  określonych  przez  ustawodawcę  bądź  sformułowanych  przez  prawników  teoretyków  po  dokonaniu  analizy  przepisów”  (vide: M. Gromadzka-Grzego- rzewska, Narodziny polskich nauk administracyjnych, Warszawa 1985, s. 56). Metoda dogma- tyczna polega więc na analizie tekstu prawnego obowiązującego w danym miejscu i w danym   czasie. 3 W  metodologii  wskazuje  się,  że  „Poznawcze  rezultaty  nauk  teoretycznych  uzasadniają  i  dostarczają  naukom  stosowanym  wiedzę  i  umiejętności  do  praktyki  (…)”  (vide:  J. Apano- wicz, Metodologia ogólna, Gdynia 2002, s. 16). Pod pojęciem metody teoretycznej należy rozu- mieć  badanie  teorii  poszczególnych  instrumentów  prawa  –  a  więc  wyrażonych  wobec  nich  abstrakcyjnych poglądów doktryny – bez badania ich praktycznego funkcjonowania i stosowa-  nia. 4 Metoda ta polega na przedstawieniu ewolucji danej prawnej instytucji w przeciągu określonego  przedziału czasowego. Historyzm pojmowany jest natomiast jako „stanowisko poznawcze, orientu- jące się na wyjaśnianiu rzeczywistości społeczno-politycznej i gospodarczej w sposób historyczny,  tj. z uwzględnieniem jej genezy, tendencji rozwojowych przejawiających się w czasie i przestrzeni  oraz różnych uwarunkowań dziejowych. Stanowisko zakłada rozpatrywanie zjawisk i procesów spo- łeczno-politycznych przez pryzmat prawidłowości dziejowych” (vide: A. Chodubski, Teoria poli- tyki, w: W. Sokół, M. Żmigrodzki (red.), Encyklopedia politologii, Kraków 1999, t. 1, s. 116–117).  Oznacza to, że metoda ta pozwala na analizę zmian tekstu prawnego i ocenę ewolucji nowelizacji  w kontekście tła społecznego, gospodarczego, politycznego. M. Gromadzka-Grzegorzewska nazywa  metodę historyczną także metodą „odwrotnie dedukcyjną” i definiuje ją jako „ukazywanie ewolucji  obowiązującego systemu prawnego, a w ten sposób wskazywanie rozwoju – zarówno jego zasad ogól- nych, jak i poszczególnych jego instytucji” (vide: M. Gromadzka-Grzegorzewska, Narodziny polskich,  s. 56). 5 Rozdział I. Metodyka pracy metoda  komparatystyczna5,  metoda  empiryczna6  oraz  metoda  socjolo- giczna7. W  płaszczyźnie  dogmatycznej  dokonano  szczegółowej  analizy  obecnie  obowiązujących  regulacji  prawnych  dotyczących  przestępstwa  dzieciobójstwa  w Polsce, Austrii, Niemczech oraz w Anglii i Walii oraz w sposób syntetyczny  przedstawiono  i  zinterpretowano  przepisy  penalizujące  dzieciobójstwo  w  kil- kudziesięciu  państwach  świata.  Posłużenie  się  metodą  dogmatyczną  umożli- wiło  wyszczególnienie  sposobów  reakcji  prawnokarnej  na  przestępstwo  dzie- ciobójstwa i uwypukliło rozbieżność między znamionami czynu zabronionego  w poszczególnych ustawodawstwach, które statuują zabójstwo noworodka jako  odrębny typ czynu zabronionego. Rozważania dogmatyczne zostały oparte na  urzędowych  tekstach  aktów  prawnych  w  przypadku  państw  niemieckojęzycz- nych, anglojęzycznych, a także hiszpańskojęzycznych oraz na tłumaczeniach na  język angielski aktów prawnych innych państw. Metodą  teoretyczną  posłużono  się  do  analizy  poszczególnych  instytucji  części  ogólnej  prawa  karnego  przewidywanych  przez  ustawy  poszczególnych  państw. Metodę tę wykorzystano przede wszystkim do analizy stanu prawne- go w Polsce, Austrii, Niemczech oraz w Anglii i Walii. Sięgnięcie do opracowań  naukowych dotyczących poszczególnych instytucji prawnych stało się niezbęd- ne w celu opisania, jak regulacja odnosząca się do przestępstwa dzieciobójstwa  rzeczywiście funkcjonuje w obrocie prawnym8. Zdaniem Autorki nie można bo- 5 Jak wskazuje R. Tokarczyk, „przedmiotem komparatystyki prawniczej pozostaje określanie relacji  między prawami różnych krajów obowiązującymi w tych krajach, w których są one ustanawiane” (vide:  R. Tokarczyk, Komparatystyka prawnicza, Warszawa 2008, s. 9). 6 Wyraz empiria pochodzący z greki oznacza „poznanie za pośrednictwem zmysłów, doświad- czenie” (vide: J. Tokarski (red.), Słownik wyrazów obcych, Warszawa 1978, s. 190). Prawo należy do nauk  empirycznych (vide: J. Kawa, Metodologia, metodyka, metoda jako podstawa wywodu naukowego,  Studia Prawnoustrojowe 2013, Nr 21, s. 169–170). Wykorzystanie metody empirycznej w prawoznaw- stwie polega na porównaniu treści obowiązującego prawa z jego praktycznym stosowaniem. Wśród  narzędzi metody empirycznej można wskazać natomiast badania aktowe, analizę linii orzeczniczych,  analizę przypadku (tzw. case study), wywiad i inne. 7 Metoda socjologiczna zakłada podejście do prawa jako do zjawiska społecznego. W. Jedlecka  wskazuje, że „Zbliżenie problematyki prawa i socjologii związane jest z odejściem od formalizmu  w prawoznawstwie i od zawężania badań w tej dziedzinie tylko do analizy tekstów prawnych, a wręcz  przeciwnie – rozszerzenie perspektywy badawczej także na kwestię społecznej genezy i społecznego  działania prawa, w szczególności warunków jego skuteczności” (vide: W. Jedlecka, O metodzie socjo- logicznej w badaniu prawa, WSE 2014, s. 181–182). Wykorzystanie metody socjologicznej w prawo- znawstwie pozwala na analizę, jak dana regulacja prawna funkcjonuje w praktyce i w jaki sposób jest  odbierana przez społeczeństwo. 8 Odniesienie się do instytucji ogólnych przewidzianych w części ogólnej prawa karnego w zakresie  dotyczącym kary, środków karnych i środków zabezpieczających miało na celu wskazanie realnych  ram odpowiedzialności karnej dzieciobójczyni, tj. wskazania, jakie rzeczywiście dolegliwości może ona  ponieść w związku z popełnionym przez siebie przestępstwem. W treści pracy rozważono także takie  6 § 2. Metody badawcze i narzędzia badawcze. Materiały źródłowe i literatura wiem w sposób prawidłowy dokonać analizy reakcji prawnokarnej danej ustawy  na przestępstwo dzieciobójstwa bez uprzedniego naświetlenia poszczególnych  instytucji prawa karnego. Oczywistym jest, że instrumenty ogólnej części pra- wa karnego istotnie wpływają na formę kwalifikacji przestępstwa. Jako przykład  można podać tutaj chociażby przesłanki stanu niepoczytalności albo problem  zbiegu przepisów ustawy. Narzędziem badawczym, którym posłużono się przy  tej metodzie, była literatura rodzima i obcojęzyczna w postaci komentarzy do  ustaw karnych, podręczników akademickich, artykułów naukowych oraz mo- nografii. Za cezurę aktualności stanu prawnego rozprawy przyjęto 1.3.2020 r. Za pomocą metody historycznej przedstawiono ewolucję reakcji prawnokar- nej na przestępstwo dzieciobójstwa w Polsce, Austrii, Niemczech oraz w Anglii  i Walii. Metoda ta została wykorzystana w celu przeanalizowania nowożytnych  tekstów  ustaw  w  wymienionych  wyżej  państwach,  a  także  opisania  przebiegu  prac legislacyjnych nad ustawą. Metoda ta pozwoliła również na zgłębienie pro- ponowanych projektów ustaw. Przy rozważaniach historycznych posłużono się  przede wszystkim projektami ustaw i ich uzasadnieniami opracowanymi przez  poszczególne komisje kodyfikacyjne oraz stanowiskami oficjalnie wyrażanymi  przez dane środowiska prawne i pozaprawne. Ponadto oparto badania na archi- walnych tekstach ustaw. Do najobszerniejszej części rozważań rozprawy wykorzystano metodę praw- noporównawczą.  Autorka  wyraża  przekonanie,  że  komparatystyka  prawnicza  pozwala czerpać legislatorom z doświadczeń innych krajów i w rezultacie two- rzyć lepsze prawo. Należy zgodzić się z Z. Papierkowskim, że „metoda [kompa- ratystyczna] oddaje bardzo cenne usługi prawnikowi, który nie chce zasklepiać  się w ciasnym podwórku obowiązującego w danym kraju ustawodawstwa”9. Jak  słusznie zauważa R. Tokarczyk, „[komparatystyka prawnicza] zmierza do jego  instytucje jak powrót do przestępstwa oraz środki związane z poddaniem sprawcy próbie. Ponadto  przy okazji opisywania polskiej instytucji warunkowego umorzenia postępowania, przeanalizowano  także stopień społecznej szkodliwości przestępstwa dzieciobójstwa (confer: Rozdz. IX § 7 pracy). Ta  część rozważań miała także na celu skonfrontowanie często pojawiających się w dyskursie publicznym  poglądów o konieczności surowej reakcji prawnej na zabójstwa noworodków z orzekaniem stosunkowo  niskich kar przez sądy w praktyce. Dane dotyczące kar wymierzanych przez sądy za dzieciobójstwo  zostały zobrazowane na ilustracji Nr 34. Jednocześnie, zaniechano analizy w zakresie obowiązującego  systemu wykonywania kar, gdyż obszar tego zagadnienia jest tak duży, iż winien stanowić tematykę  odrębnej pracy badawczej. Ponadto, zagadnienie to nie jest przedmiotem zainteresowania stricte prawa  karnego materialnego, lecz prawa karnego wykonawczego i jest regulowane nie przez KK, lecz przez  KKW. Wola zachowania przejrzystości pracy i spójności z pozostałymi rozdziałami poświęconymi  stricte komparatystyce prawniczej przemawiała więc za tym, aby zrezygnować z badań w tym zakresie.  Jednocześnie, problematyka resocjalizacji sprawczyń dzieciobójstwa pod kątem kwestii społecznych  została omówiona w Rozdz. VIII. 9 Z. Papierkowski, Dzieciobójstwo w świetle prawa karnego. Studium prawno-porównawcze,  Lublin 1947, s. 8. 7 Rozdział I. Metodyka pracy [prawa] udoskonalenia, poszukuje lepszego prawa i głębszej myśli prawnej”10.  W tym miejscu wypada przytoczyć także poglądy E. M. Guzik-Makaruk, która  wskazuje, że „komparatystyka prawnicza może być źródłem poznania i inspira- cji do pewnych zmian legislacyjnych”11. M. Małolepszy podkreśla natomiast rolę  badań prawnoporównawczych w procesie tworzenia i zmiany prawa – „stabil- ność i jakość stanowionego […] prawa karnego wynika właśnie z gruntownych  badań  prawnoporównawczych,  które  powinny  poprzedzać  każdą  działalność  legislacyjną. […] Zanim zmieni się prawo krajowe, warto sprawdzić, jak dany  problem został rozwiązany w innych porządkach prawnych, by uniknąć błędów  i wybrać optymalne rozwiązanie, które będzie uwzględniać także konteksty kul- turowy i społeczny”12. Należy więc dojść do konkluzji, że użyteczność kompa- ratystyki prawniczej polega na umożliwieniu spojrzenia na regulację de lege lata  z innej perspektywy, to znaczy przez pryzmat unormowań innych państw oraz  wystosowanie  postulatów  de lege ferenda  z  uwzględnieniem  doświadczeń  ob- cych ustawodawstw13.  Tradycyjnie  badania  prawnoporównawcze  związane  są  przede  wszystkim  z obszarem prawa prywatnego. Niemniej jednak w ostatnich latach, wobec po- stępującego procesu internacjonalizacji prawa, w tym także prawa karnego, ba- dania prawnoporównawcze w dziedzinie prawa karnego zyskują na znaczeniu14.  Juryści nadają im znaczenie „legislacyjne”, tj. pozwalające organom legislacyjnym  poszczególnych państw tworzyć jak najlepsze prawo oraz „naukowo-teoretyczne”  pogłębiające znajomość prawa w ogólności15. Ze względu na specyfikę prawa kar- nego metodyka badań komparatystycznych w tym obszarze jest bardziej skompli- kowana niż w innych dyscyplinach prawa16 i posługuje się swoistymi metodami17. 10 R. Tokarczyk, Komparatystyka prawnicza, s. 10. 11 E. M. Guzik-Makaruk, Transplantacja organów, tkanek i komórek w ujęciu prawnym i krymi- nologicznym, Białystok 2008, s. 140–141. 12 M. Małolepszy, Czy badania prawnoporównawcze w zakresie prawa karnego są porzebne?,  w: A. Wudacki (red.), Prawo obce w doktrynie prawa polskiego, Warszawa 2016, s. 468. 13 Należy zgodzić się z poglądem Lorda Goff of Chieveley R. Goff’a, który zważył, że „prawo  porównawcze mogło być hobby dnia wczorajszego, jednakże przeznaczone jest do stania się nauką  jutra. Zamiast się lękać, powinniśmy powitać jego oddziaływanie” (vide: J. Kornas, wykład wygłoszony  na VII Kongresie Kół Naukowych i Artystycznych Uniwersytetu Warszawskiego, 10–12.12.2010 r.).  W literaturze anglojęzycznej również podkreśla się renesans nurtu komparatystycznego jako metody  badania prawa (vide: P. Monateri (red.), Methods of Comparative Law, Cheltenham 2012, s. 1 i nast.). 14 H. Jung, Grundfragen der Strafrechtsvergleichung, Juristische Schulung 1998, Nr 1, s. 1. 15 K. Zweigert, H. Kötz, Einführung in die Rechtsvergleichung auf dem Gebiete des Privatrechts,  Tübingen 1996, s. 49. 16 A. Eser, Funktionen, Methoden und Grenzen der Strafrechtsvergleichung, w: H. J. Alrecht, F. Dünkel, H. J. Kemer, J. Kürzinger, H. Schöch, K. Sessar, B. Villmow, Internationale Perspektiven in Kri- minologie und Strafrecht. Festschrift für Günther Kaiser zum 70. Gebursttag, Berlin 1998, t. II, s. 1520. 17 W literaturze niemieckojęzycznej dostępnych jest szereg publikacji poruszających problematykę  metodologii badań komparatystycznych z uwzględnieniem specyfiki prawa karnego. Wskazać należy  8 § 2. Metody badawcze i narzędzia badawcze. Materiały źródłowe i literatura Przedmiot  analizy  prawnoporównawczej  stanowi  zestawienie  przynaj- mniej  dwóch  norm  prawnych,  które  ponadto  należą  do  dwóch  różnych  sys- temów prawnych18. Systemy te winny być wybrane w sposób właściwy, to jest  z uwzględnieniem specyfiki poszczególnych ustawodawstw oraz ilości porów- nywanych  wariantów19.  Do  rzetelnego  uprawiania  komparatystyki  niezbędna  jest także „znajomość języków, w których prawo i myśl prawna zostały spisa- ne”20. Jednocześnie należy „nie dać się uwieść pokusom, polegającym na chę- ci gromadzenia jak największej ilości materiału porównawczego”, bowiem nie  sprzyja to przejrzystości badań i powoduje, że stają się one mechaniczno-staty- stycznym odtworzeniem poszczególnych regulacji prawa, bez zgłębienia kluczo- wych zagadnień rozważanej problematyki21. Kierując się doborem państw do badań metodą komparatystyczną, Autorka  kierowała  się  następującymi  względami:  sposób  reakcji  prawnej  na  przestęp- stwo dzieciobójstwa, system prawa obowiązujący w danym państwie, dostęp do  literatury i orzecznictwa oraz znajomość języków obcych. Kryterium  sposobu  reakcji  prawnej  na  przestępstwo  dzieciobójstwa  zade- cydowało o uczynieniu przedmiotem badań prawa Austrii i Niemiec. Ustawa  austriacka, podobnie jak polski kodeks karny, wyodrębnia przestępstwo dzie- ciobójstwa jako osobny typ czynu zabronionego, przewidując podobne zagro- żenie karą. W związku z tym celowe stało się rozważenie, czy znamiona czynów  zabronionych penalizowanych przez przepisy obu państw obejmują swoją dys- pozycją podobne sytuacje. Niemcy stanowią natomiast przykład państwa, któ- re  zrezygnowało  z  uprzywilejowania  matki  zabijającej  noworodka.  Począwszy  od  1.4.1998  r.  odpowiada  ona  na  zasadach  ogólnych  odpowiedzialności  kar- nej. Obranie jako obiektu badań sposobu reakcji prawnokarnej na przestępstwo  dzieciobójstwa w Niemczech pozwoliło na analizę, czy wyodrębnienie przestęp- stwa dzieciobójstwa jako delictum sui generis jest konieczne, aby zapewnić odpo- przede wszystkim na takie pozycje jak: W. Peron, Sind die nationalen Grenzen des Strafrechts über- windbar?, Zeitschrift für die gesamte Strafrechtswissenschaft 1997, Nr 109, s. 281 i nast.; W. Peron,  Überlegungen zum Erkenntisziel und Untesuchungsgegenstand des Forschungsprojekts „Allgemeiner  Strafrechtlicher Strukturvegleich”, w: J. Arnold, B. Burkhard (red.), Grenzüberschreitungen. Beiträge  zum 60. Geburtstag von Albin Eser, Freiburg 1996, s. 127–136; H. Jescheck, Entwicklung, Aufgaben  und Methoden der Strafrechtsvergleichung, Tübingen 1955. 18 I. Szymczak, Metoda nauki o porównywaniu systemów prawnych, RPEiS 2014, z. 3, s. 45.  M. Gromadzka-Grzegorzewska wskazuje natomiast, że porównawcza metoda badawcza to „zestawienie  jednorodnych systemów i instytucji prawnych róż nych państw w celu ukazania ich podobieństw  i różnic” (vide: M. Gromadzka-Grzegorzewska, Narodziny polskich, s. 56). 19 E. Örücü, Enigma of Comparative Law. Variations on Theme for the Twenty-First Century,  Leiden 2004, s. 3; B. Pozzo, Comparative Law and Language, w: M. Bussani, U. Mattei (red.), The  Cambridge Companion to Comparative Law, Cambridge 2012, s. 3. 20 R. Tokarczyk, Komparatystyka prawnicza, s. 10–11. 21 Z. Papierkowski, Dzieciobójstwo w świetle, s. 8. 9 Rozdział I. Metodyka pracy wiednią reakcję karną, uwzględniając przy tym zarówno prawo dziecka do życia,  jak też szczególną sytuację matki w okresie okołoporodowym, czy też uprzywi- lejowanie kobiety może mieć podstawę w innych instrumentach prawa karnego. Wyznacznik typu systemu prawnego zadecydował o włączeniu do materia- łu badawczego prawa Anglii i Walii. Jest to przykład państwa, w którym obowią- zuje system common law, a więc prawo to nie tylko ustawa, ale także precedensy.  Dodanie do rozprawy rozdziału poświęconego angielskiemu ustawodawstwu po- zwoliło więc na analizę precedensowych judykatów zapadłych w sprawach o dzie- ciobójstwo i przez to stwierdzenie, w jaki sposób przestępstwo dzieciobójstwa  jest w rzeczywistości traktowane w obrocie prawnym. Z założenia bowiem sędzia  – jako centralna postać prawa precedensowego – dysponuje dużo większą wiązką  kompetencji niż judykatura systemu prawa stanowionego. Ponadto Anglia stano- wi przykład państwa, które rozciąga czasową dyspozycję przestępstwa dzieciobój- stwa aż na pierwsze 12. miesięcy życia dziecka, co stanowi znaczącą, a zarazem  wartą dogłębnej analizy, różnicę z prawem polskim. Jednocześnie nie zdecydo- wano się na porównanie regulacji obowiązującej w Stanach Zjednoczonych ze  względu na znaczące różnice w prawodawstwie poszczególnych stanów. Zakres  materiału badawczego dotyczący USA jest tak dalece imponujący, że winien sta- nowić obszar zainteresowania w odrębnej pracy badawczej. Dzięki kontaktom z zagranicznymi instytucjami badawczymi, Autorce uda- ło się uzyskać dostęp do literatury obcojęzycznej Austrii, Niemiec oraz Anglii  i Walii. Przy tworzeniu rozprawy posłużono się komentarzami do zagranicznych  ustaw,  literaturą,  artykułami  naukowymi,  monografiami  oraz  podręcznikami  akademickimi. Korzystano także ze źródeł internetowych oraz baz orzecznic- twa. Znaczną część literatury i innych opracowań spożytkowanych w niniejszej  pracy stanowi literatura zagraniczna. Podkreśla to także prawnoporównawczy  charakter rozprawy. Znajomość  języków  obcych,  a  konkretnie  niemieckiego,  angielskie- go  i  hiszpańskiego,  pozwoliła  Autorce  na  dotarcie  do  zagranicznych  źródeł.  Zrezygnowano ze szczegółowej analizy reakcji prawnej na przestępstwo dziecio- bójstwa w państwach z językiem hiszpańskim jako językiem urzędowym, wo- bec chęci uniknięcia włączenia do badań zbyt dużego materiału porównawcze- go  niesprzyjającego  klarowności  pracy  i  przejrzystości  rozważań.  Dodatkowo  wskazać należy, że Hiszpania nie wyodrębnia dzieciobójstwa jako delictum sui generis,  a  kultura  prawna  państw  Ameryki  Łacińskiej  tak  dalece  odbiega  od  przyjętych w Polsce standardów, że obszar ten także może stanowić przedmiot  oddzielnych badań naukowych. Chcąc jednak przybliżyć poszczególne rozwią- zania legislacyjne, w treści pracy posłużono się licznymi przykładami regula- cji pochodzących z państw hiszpańskojęzycznych, a w ostatnim rozdziale pra- cy przedstawiono w tabeli obowiązujące unormowania prawne w oryginalnej  10 § 2. Metody badawcze i narzędzia badawcze. Materiały źródłowe i literatura wersji językowej wraz z ich tłumaczeniem na język polski. Wszystkie tłumacze- nia językowe zawarte w treści rozprawy zostały dokonane samodzielnie przez  Autorkę. Podkreślenia  wymaga,  że  metoda  komparatystyczna  została  wykorzystana  przez Autorkę nie tylko w zakresie porównania aktualnie obowiązujących prze- pisów prawa karnego, lecz także w przedmiocie innych gałęzi prawa oraz sze- rokiego spektrum funkcjonowania różnorodnych instytucji środowiskowych22,  a w tym m.in. możliwości przeprowadzenia zabiegu przerwania ciąży ze wzglę- dów społecznych, czy możliwości odbycia porodu w placówce medycznej bez  podawania danych osobowych kobiety.  Przy  tworzeniu  rozprawy  posłużono  się  także  metodą  empiryczną.  W  tej  dziedzinie  zastosowano  przede  wszystkim  technikę  pośrednią,  to  znaczy  po- służono się wynikami przeprowadzonych wcześniej badań i przytoczono uzy- skane  w  nich  dane.  Autorzy  badań  oraz  czas  i  miejsce  ich  przeprowadzenia,  a także dobór grupy badawczej zostały każdorazowo wskazane w miejscu ana- lizy wyników badań. Metodę tę zastosowano przede wszystkim do zaprezento- wania dzieciobójstwa jako zjawiska społecznego, a więc w szczególności do da- nych statystycznych dotyczących tego fenomenu oraz cech charakteryzujących  jego sprawczynie. Celem zastosowania tej metody było opisanie rzeczywistości  i umiejscowienie przestępstwa dzieciobójstwa w wymiernej przestrzeni czaso- wej, miejscowej i liczbowej. Ponadto za badania empiryczne należy także uznać  dokonaną przez Autorkę analizę orzecznictwa w przedmiocie zabójstw nowo- rodków – zarówno polskich, jak też zagranicznych, organów jurysdykcyjnych. Ostatnią metodą badawczą wykorzystaną w pracy była metoda socjologicz- na. Za pomocą tej metody przedstawiono dzieciobójstwo jako zjawisko społecz- ne i prawne. Zastosowano ją w celu wskazania poglądów środowisk prawnych  i pozaprawnych na zabójstwo noworodka oraz przytoczenia poglądów różnych  instytucji i społeczeństwa na temat tego zjawiska. Ponadto objaśniono, jak dzia- łają  w  praktyce  poszczególne  rozwiązania  środowiskowe  powiązane  z  prze- stępstwem dzieciobójstwa, a w tym m.in. projekt tzw. „okien życia” i instytucja  „anonimowych porodów” oraz przeanalizowano sposoby resocjalizacji spraw- czyń zabójstw noworodków. Metodę tę wykorzystano także przy przytaczaniu  poglądów pojawiających się w debacie społecznej dotyczącej zjawiska przestęp- stwa dzieciobójstwa, a w tym m.in. środowisk prawniczych, lekarskich, psycho- logicznych i psychiatrycznych, religijnych oraz instytucji społecznych.Wymaga  zaznaczenia,  że  niniejsza  monografia  stanowi  unikatowe  w  Polsce  opracowa- 22 Na potrzebę wykorzystania komparatystyki w badaniu prawa jako zjawiska społecznego zwracał  uwagę Z. Papierkowski w swojej monografii poświęconej przestępstwu dzieciobójstwa z 1947 r. (vide:  Z. Papierkowski, Dzieciobójstwo w świetle, s. 5). 11 Rozdział I. Metodyka pracy nie dotyczące przestępstwa dzieciobójstwa z tak obszerną częścią poświęconą  komparatystyce prawniczej. Ostatnia monografia dedykowana przestępstwu za- bójstwa noworodka w kontekście stricte prawnoporównawczym została wyda- na w 1947 r., a więc jeszcze pod rządami kodeksu karnego z 1932 r. Szczątkowe  przedstawienie  przestępstwa  dzieciobójstwa  w  ujęciu  prawnoporównawczym  można znaleźć w kilkunastu pracach z ostatnich lat, jednak żadna z monografii  nie jest dedykowana wyłącznie komparatystycznemu przedstawieniu zabójstwa  noworodka. W związku z powyższym, dostrzeżono lukę badawczą, stanowiącą  jednocześnie przyczynek do podjęcia badań naukowych.  W zakresie literatury przedmiotu wskazać należy, że w chwili obecnej braku- je w Polsce najnowszej literatury ujmującej przestępstwo dzieciobójstwa w spo- sób  komparatystyczny.  Ostatnią  monografią  poświęconą  temu  zagadnieniu  jest monografia Z. Papierkowskiego „Dzieciobójstwo w świetle prawa karnego.  Studium prawno-porównawcze” z 1947 r.23 Autor dedykuje jednak swoje rozwa- żania tylko państwom, których ustawy regulują zabójstwo noworodka expressis verbis. Ze starszych opracowań należy także wskazać w tym miejscu na rozpra- wę W. Grzywo-Dąbrowskiego „Dzieciobójstwo z punktu widzenia prawnego i są- dowo-lekarskiego” z 1927 r.24 Wśród najnowszej literatury przedmiotu warto wyszczególnić takie pozycje,  jak: opracowanie A. Księżopolskiej-Breś z 2010 r. „Odpowiedzialność karna za  dzieciobójstwo w prawie polskim”25, „Dzieciobójstwo. Analiza karno-medycz- na” autorstwa A. Gałęski-Śliwka z 2012 r.26 oraz wydana w 2013 r. monografia  J. Brzezińskiej „Dzieciobójstwo. Aspekty prawne i etyczne”27. Wskazane Autorki  w sposób wielostronny przeanalizowały przestępstwo zabójstwa noworodka. Problematyce  przestępstwa  dzieciobójstwa  w  kontekście  badań  poszcze- gólnych  przypadków  (badania  typu case study)  poświęcone  zostały  natomiast  następujące  publikacje:  „Dzieciobójstwo,  przestępstwo  uprzywilejowane,  czy  zbrodnia”  K. Marzec-Holka  z  2004  r.28,  „Dzieciobójstwo.  Od  przepisu  pra- wa do indywidualnego przypadku” M. Szweda i L. Wieczorka z 2009 r.29 oraz  „Dzieciobójczynie” autorstwa B. Lacha i P. Słowińskiego z 2014 r.30  23 Z. Papierkowski, Dzieciobójstwo w świetle, s. 5. 24 W. Grzywo-Dąbrowski, Dzieciobójstwo z punktu widzenia prawnego i sądowo-lekarskiego,  25 A. Księżopolska-Breś, Odpowiedzialność karna za dzieciobójstwo w prawie polskim, Warszawa  26 A. Gałęska-Śliwka, Dzieciobójstwo. Analiza karno-medyczna, Toruń 2011. 27 J. Brzezińska, Dzieciobójstwo. Aspekty prawne i etyczne, Warszawa 2013. 28 K. Marzec-Holka, Dzieciobójstwo, przestępstwo uprzywilejowane czy zbrodnia, Bydgoszcz 2004. 29 M. Szwed, L. Wieczorek, Dzieciobójstwo. Od przepisu prawa do indywidualnego przypadku,  Warszawa 1927. 2010. 12 Sosnowiec 2009. 30 B. Lach, P. Słowiński, Dzieciobójczynie, Chorzów 2014. § 2. Metody badawcze i narzędzia badawcze. Materiały źródłowe i literatura Ponadto dostępnych jest kilka pozycji dotyczących konkretnego zagadnienia  związanego z przestępstwem dzieciobójstwa. V. Konarska-Wrzosek w opracowa- niu „Ochrona dziecka w polskim prawie karnym” z 1999 r.31 dokonała analizy  prawnej ochrony życia człowieka w zależności od pre- i postnatalnej fazy jego  rozwoju  oraz  ochrony  życia  dziecka  na  tle  typu  przestępstwa  dzieciobójstwa.  A. Kosińska w monografii „Podżeganie do zabójstwa nowonarodzonego dziecka.  Współczesne aspekty prawa karnego i kryminologii” z 2015 r.32 rozważa zagad- nienie odpowiedzialności osoby trzeciej jako ekstraneusa za zabójstwo nowo- rodka. Problematyce resocjalizacji sprawczyń zabójstw dzieci została dedyko- wana praca A. Latoś „Zabiłam własne dziecko. Studium przypadków zabójczyń  dzieci oraz możliwości ich resocjalizacji” z 2012 r.33 Ewolucja sposobu karania  sprawczyń dzieciobójstw została przedstawiona przez V. Grudzień w rozprawie  „Dzieciobójstwo. Zarys historii stosowania kar” z 2012 r.34 Kulturowe aspekty  zjawiska dzieciobójstwa zostały natomiast dogłębnie przeanalizowane w dwu- tomowej  monografii  z  lat  2014–2015  o  tytule  „Zabójstwo  dziecka  w  literatu- rze i kulturze europejskiej” stworzonej pod redakcją K. Ilskiego, M. Chmielarz,  Z. Kopeć i E. Kraskowskiej i wydanej przez Uniwersytet im. Adama Mickiewicza  w Poznaniu35. Warto  jeszcze  w  tym  miejscu  wspomnieć  o  badaniach  przeprowadzonych  dotychczas w Polsce w przedmiocie postaw społeczeństwa wobec przestępstwa  dzieciobójstwa. W 2014 r. E. Sygit-Kowalkowska oraz K. Kraszkiewicz36 zrealizo- wali badania na terenie województwa kujawsko-pomorskiego na grupie 97 osób  w wieku 18–70 lat w przedmiocie społecznego postrzegania penalizacji prze- stępstw, a w tym dzieciobójstwa. Badania w przedmiocie opinii sędziów odno- śnie zasadności doboru oraz zakresu znamion art. 149 KK przeprowadziła na- tomiast  w  2011  r.  na  terenie  Polski  na  grupie  68  sędziów  sądów  okręgowych  J. Brzezińska37. Wszystkie wymienione wyżej pozycje zawarte są w bibliografii umieszczo- nej na początku opracowania. W celu zachowania przejrzystości i klarowności  31 V. Konarska-Wrzosek, Ochrona dziecka w polskim prawie karnym, Toruń 1999. 32 A. Kosińska, Podżeganie do zabójstwa nowo narodzonego dziecka, Opole 2015. 33 A. Latoś, Zabiłam własne dziecko. Studium przypadków zabójczyń dzieci oraz możliwości ich  resocjalizacji, Bydgoszcz 2012. 34 V. Grudzień, Dzieciobójstwo. Zarys historii stosowania kar, Katowice 2012. 35 K. Ilski, M. Chmielarz, Z. Kopeć, E. Kraskowska (red.), Zabójstwo dziecka w literaturze i kulturze  europejskiej, Poznań 2014, t. I; K. Ilski, M. Chmielarz, Z. Kopeć, E. Kraskowska (red.), Zabójstwo dziecka  w literaturze i kulturze europejskiej, Poznań 2015, t. II. 36 E. Sygit-Kowalkowska, K. Kraszkiewicz, Analiza psychologiczna ustosunkowania osób doro- słych wobec penalizacji wybranych przestępstw pod kątem właściwości społeczno-demograficznych  i poziomu empatii. Raport z badań, Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja 2014, Nr 24, s. 171–194. 37 J. Brzezińska, Dzieciobójstwo: Aspekty, s. 385–401. 13 Rozdział I. Metodyka pracy wykazu źródeł, bibliografię podzielono na źródła polskojęzyczne, źródła zagra- niczne, źródła internetowe oraz źródła graficzne. Z racji obfitego zbioru mate- riałów źródłowych dodatkowo w spisie bibliograficznym wyodrębniono osobno  literaturę, akty prawne, judykaty oraz wykaz pozostałych źródeł. Chcąc zwięk- szyć czytelność spisu, w przypadku pozycji zagranicznych wyosobniono także  poszczególne  akty  normatywne  i  orzeczenia  w  zależności  od  kryterium  pań- stwa  pochodzenia.  Ponadto  w  przypadku  ustawodawstwa  polskiego,  poszcze- gólne akty prawne zostały uporządkowane pod względem kryterium rangi aktu,  a następnie według daty jego wydania (od najwcześniejszego). Akty prawne za- graniczne zostały natomiast umieszczone w spisie bibliograficznym w porząd- ku alfabetycznym. Zabieg ten był podyktowany chęcią zachowania nazw aktów  prawnych  przyjętych  w  poszczególnych  dziennikach  urzędowych,  w  których  – w przypadku źródeł zagranicznych – w przeważającej większości tytuł aktu  prawnego poprzedza datę jego uchwalenia. Oryginalne nazwy aktów prawnych  pochodzenia zagranicznego zostały wskazane przy każdym z dokumentów, przy  czym w przypadku korzystania z tekstu w języku angielskim, przytoczono na- zwę aktu w tym języku. Zaakcentowania  wymaga,  że  przy  tworzeniu  niniejszej  pracy  Autorka  się- gnęła do ponad tysiąca dwustu materiałów źródłowych (1251 pozycji), z któ- rych  blisko  połowa  (łącznie  47,40 )  jest  pochodzenia  zagranicznego.  Wśród  828 wykorzystanych w pracy pozycji z literatury przedmiotu, aż 296 pozycje sta- nowią źródła obcojęzyczne (35,75 ). Ze 160 cytowanych w pracy aktów nor- matywnych,  116  zostało  uchwalonych  poza  granicą  Polski  (72,50 ).  Autorka  dokonała także analizy 192 orzeczeń, z których aż 131 zostało wydanych w ję- zyku innym niż polski (68,23 ). Spośród 71 pozostałych źródeł – do których  należą przede wszystkim projekty aktów prawnych i ich uzasadnienia; stanowi- ska różnego rodzaju instytucji; zalecenia, rekomendacje, wytyczne i opinie roz- maitych organów oraz opracowania typu statystycznego i raportowego – 50 zo- stało  wydanych  poza  granicą  Polski  (70,42 ).  Ponadto  Autorka  wskazuje  na  51 pozycji internetowych. W pracy wykorzystano także 6 reprodukcji graficz-  nych. Niniejsza  monografia  stanowi  podsumowanie  prac  badawczych  Autorki  zapoczątkowanych  przy  tworzeniu  pracy  magisterskiej  na  temat  przestępstwa  dzieciobójstwa napisanej pod kierunkiem dr B. Namysłowskiej-Gabrysiak38 oraz  38 K. Borkowska, Dzieciobójstwo, praca magisterska napisana pod kierunkiem dr B. Namysłow- skiej-Gabrysiak i obroniona na WPiA UW w 2017 r., Warszawa 2017. W pracy tej, oprócz analizy  komparatystycznej, zbadano wzajemną relację między udziałem kobiet w procesie stanowienia prawa  a kształtem ustawowych znamion przestępstwa dzieciobójstwa. 14 § 3. Merytoryczna struktura pracy kontynuowanych w toku studiów doktoranckich pod patronatem prof. dr hab.  E. M. Guzik-Makaruk39. § 3. Merytoryczna struktura pracy Rozprawa została podzielona na czternaście rozdziałów, z których pierwsze  osiem  zostało  poświęconych  przestępstwu  dzieciobójstwa  jako  zjawisku  spo- łecznemu i prawnemu, a sześć kolejnych dedykowano rozważaniom na tle kom- paratystycznym. W rozdziale pierwszym przedstawiono kwestie metodyki pracy. Wskazano  przedmiot i cel badań, określono problemy badawcze oraz sformułowano hipo- tezy badawcze. Ponadto zaprezentowano wykorzystane w pracy metody badań  oraz narzędzia badawcze. Przytoczono także stan literatury przedmiotu. Rozdział drugi został poświęcony prawnej ochronie życia ludzkiego przez  przepisy  prawa  międzynarodowego,  regionalnego  oraz  konstytucyjnego.  Ta  część pracy stanowi „wspólny mianownik” odnoszący się do regulacji ustawo- dawstw  poszczególnych  państw.  Szczególną  uwagę  poświęcono  zagadnieniu  początku prawnej ochrony życia ludzkiego. Zwrócono uwagę na swobodę we- wnętrzną państw w zakresie określania początku granicy ochrony życia człowie- ka z wyróżnieniem na pre- i postnatalną fazę rozwoju pozostawioną im w tym  zakresie przez ponadnarodowe organy prawodawcze. Trzeci rozdział dedykowano zagadnieniu jurysprudencji feministycznej oraz  zagadnieniu praw prokreacyjnych człowieka. Wykazano, że prawa prokreacyj- ne stanowią podstawowe prawa człowieka oraz że do ustawodawstw poszcze- gólnych państw należy rozstrzyganie kolizji dóbr w postaci prawa do życia czło- wieka w prenatalnym okresie rozwoju oraz prawa do życia i samostanowienia  matki. W tym miejscu zawarto również przemyślenia dotyczące problematyki  dopuszczalności zabiegu przerywania ciąży, a w tym legalności aborcji ze wzglę- dów społecznych. Ponadto rozważono wzajemną relację między liczbą popeł- nianych dzieciobójstw a restrykcją prawa aborcyjnego. W  rozdziale  czwartym  wyjaśniono  pojęcie  dzieciobójstwa  oraz  przedsta- wiono ewolucję zjawiska i prawnokarnej reakcji na nie na przestrzeni dziejów  i  w  różnych  ustawodawstwach.  Wykazano,  że  dzieciobójstwo  jest  zjawiskiem  głęboko  zakorzenionym  w  kulturze  człowieka,  a  poglądy  społeczne  i  prawne  w  przeciągu  zmieniających  się  epok  ulegały  diametralnym  zmianom.  Oprócz  39 K. Borkowska, Przestępstwo dzieciobójstwa w ujęciu komparatystycznym, rozprawa doktorska  napisana pod kierunkiem prof. dr hab. E. M. Guzik-Makaruk obroniona na WP UwB w 2019 r.,  Białystok 2018. 15
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Przestępstwo dzieciobójstwa w ujęciu komparatystycznym
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: