Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00263 004159 18753779 na godz. na dobę w sumie
Konfiskata rozszerzona mienia pochodzącego z przestępstwa w prawie polskim oraz unijnym - ebook/pdf
Konfiskata rozszerzona mienia pochodzącego z przestępstwa w prawie polskim oraz unijnym - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 339
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8198-374-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Książka poświęcona jest zagadnieniu przepadku mienia oraz jego „szerszego formatu' tj. „rozszerzonego przepadku mienia', określanego też w doktrynie i literaturze jako „konfiskata rozszerzona mienia'.

W dniu 27.4.2017 r. weszła w życie ustawa z 23.3.2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, która wprowadziła do Kodeksu karnego z 1997 r. instytucję rozszerzonego przepadku mienia, mającą na celu zwiększenie efektywności pozbawiania sprawców czynów zabronionych korzyści osiąganych z tytułu popełnianych przestępstw. Innym powodem wprowadzenia do polskiego porządku prawnego wymienionej ustawy z była implementacja dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/42/UE z 3.4.2014 r. w sprawie zabezpieczenia i konfiskaty narzędzi służących do popełnienia przestępstwa i korzyści pochodzących z przestępstwa w UE.

Publikacja zawiera analizę aktów prawnych o charakterze międzynarodowym i unijnym, które wpłynęły na obecny kształt przepadku mienia oraz tzw. „rozszerzonego przepadku mienia' na gruncie obowiązującego Kodeksu karnego. W książce omówiono terminologię znamion ustawowych zawartych w art. 44 i 45 KK, a ponadto po nowelizacji z 23.3.2017 r., także z art. 44a KK oraz art. 45a § 2 KK.

Publikacja zawiera analizę prawnoporównawczą regulacji instytucji przepadku i konfiskaty rozszerzonej w wybranych państwach członkowskich UE.

Ponadto w publikacji zaprezentowano rozwiązania prawne dotyczące konfiskaty rozszerzonej w prawie włoskim, brytyjskim, niemieckim, litewskim i francuskim.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział I. Przepadek i konfiskata mienia w ujęciu historycznym w Polsce oraz w standardach międzynarodowych § 1. Przepadek w świetle porządków prawnych państw zaborczych Geneza prawa karnego wskazuje, że obok siebie funkcjonowały dwa poję- cia środków prawnych dotyczących pozbawienia sprawców owoców (products sceleris) i narzędzi przestępstwa (instrumenta sceleris), tj. przepadek i konfi- skata. Z wyjątkiem KK32, zarówno w ustawodawstwie, jak i w piśmiennictwie określenia te stosowane były zamiennie1. Na gruncie ustawowym wyraźne roz- różnienie obu środków prawnych nastąpiło dopiero w KK69. Kara pozbawienia sprawcy przestępstwa uzyskanej w ten sposób korzyści majątkowej już na początku XII w. miała charakter kary dodatkowej, powią- zanej z karą śmierci i proskrypcji2. Istota kary konfiskaty polegała na przeję- ciu przez państwo całości lub części majątku skazanego. W późniejszych wie- kach konfiskata była już stosowana jako kara samoistna, aż do XIX w., kiedy przyjęła postać przepadku poszczególnych przedmiotów stanowiących narzę- dzia i owoce przestępstwa. W doktrynie i w literaturze zaczęto stopniowo co- raz bardziej krytycznie odnosić się do klasycznej konfiskaty całości lub części majątku. Sądzono, że kara ta w zbyt szerokim zakresie dotyka inne, związane ze sprawcą osoby (w szczególności osoby bliskie). Znalazła ona wyraz m.in. w obowiązujących na ziemiach polskich kodyfikacjach państw zaborczych. W momencie odzyskania przez Polskę niepodległości moc obowiązującą na terytorium kraju miały następujące regulacje: Kodeks Tagancewa, StGB, austriacka ustawa o zbrodniach, występkach i przekroczeniach, węgierski KK z 29.5.1878 r. Najszerszy zasięg na ziemiach polskich miał Kodeks Tagancewa, 1 K. Postulski, M. Siwek, Przepadek w polskim prawie karnym, Kraków 2004, s. 19. 2 Ibidem, s. 19. 1 Rozdział I. Przepadek i konfiskata mienia w ujęciu... który został uchylony w art. 3 Przepisów Przechodnich z 19.8.1917 r. do Ko- deksu karnego, uchwalonych przez Tymczasową Radę Stanu Królestwa Pol- skiego3. Obowiązujący katalog kar został zastąpiony nowym, gdzie wymie- niono następujące kary: 1) karę śmierci; 2) zamknięcie w ciężkim więzieniu; 3) zamknięcie w twierdzy; 4) zamknięcie w więzieniu; 5) osadzenie w areszcie; 6) karę grzywny. Do kar dodatkowych nie został wówczas zaliczony przepadek rzeczy. Ure- gulowany został on tuż po przepisach o karach dodatkowych, stąd też poja- wiły się wątpliwości czy stanowi on karę dodatkową, czy też swego rodzaju środek ochronny lub zabezpieczający. Kodeks Tagancewa przewidywał prze- padek wszystkich przedmiotów objętych zakazem wyrobu, sprzedaży, posia- dania lub przechowywania, pod warunkiem że należały one do sprawcy lub uczestnika. Drugą kategorię przedmiotów, które ulegały przepadkowi, stano- wiły rzeczy, które służyły do popełnienia przestępstw oraz inne przedmioty, o ile wynikało to z ustawy. Na podstawie art. 38 Kodeksu Tagancewa przepa- dek mógł zostać orzeczony również tytułem środka zabezpieczającego w wy- padkach uniewinnienia oskarżonego lub zwolnienia go od kary oraz w razie umorzenia lub wstrzymania dochodzenia karnego. W świetle obowiązującej na ziemiach zaboru austriackiego ustawy karnej o zbrodniach, występkach i przekroczeniach, przepadek stanowił karę za występki i wykroczenia, łączoną z aresztem lub grzywną. Obejmował on: „towary, rzeczy sprzedane i narzę- dzia”. W ustawie przewidziano szczególną regulację w zakresie przepadku po- darunku lub jego równowartości za zbrodnie łapownictwa i nakłonienia do nadużycia władzy urzędowej. Przedmioty podlegające przepadkowi przecho- dziły na własność Skarbu Państwa, zasilając tym samym: domy poprawy, domy pracy przymusowej i zakłady wychowawcze. Z kolei StGB przewidywał przepadek przedmiotów będących wytworem zbrodni lub występku z winy umyślnej lub narzędzi, które były użyte lub prze- znaczone do popełnienia takich przestępstw, pod warunkiem że stanowiły wła- sność sprawcy lub uczestnika. 3 Dz.Urz. Departamentu Sprawiedliwości Tymczasowej Rady Stanu z 1917 r. Nr 1, poz. 6. 2 § 2. Przepadek i konfiskata w okresie... § 2. Przepadek i konfiskata w okresie obowiązywania rozporządzenia z 11.7.1932 r. – Kodek karny Odzyskanie przez Polskę niepodległości w 1918 r. wiązało się konieczno- ścią uporządkowania przepisów prawa funkcjonujących przed tą datą, w ra- mach trzech różnych systemów zaborczych. Unifikację prawa karnego w no- wym Państwie Polskim rozpoczęto w wielu gałęziach prawa, w tym również prawa karnego. Pierwszą polską dwudziestowieczną kodyfikacją karną był KK32. W literaturze nazywany jest czasami Kodeksem Makarewicza – z uwagi na wkład J. Makarewicza wniesiony w opracowanie założeń kodeksu jako Pre- zesa Sekcji Prawa Karnego Komisji Kodyfikacyjnej. Do chwili wejścia KK32 w życie, instytucja przepadku obecna była w kilku aktach prawnych regulują- cych szczególną, wyspecjalizowaną problematykę. Wymienić należy: 1) dekret z 8.2.1919 r. o miarach4; 2) rozporządzenie Prezydenta RP z 22.3.1928 r. o ochronie wynalazków, wzorów i znaków towarowych5; rozporządzenie Prezydenta RP z 22.3.1928 r. o dozorze nad artykułami żywności i przedmiotami użytku (Dz.U. Nr 36, poz. 343 ze zm.). 3) Kodeks KK32 obejmował kary zasadnicze i kary dodatkowe. Katalog kar za- sadniczych zawarty w art. 37 KK32 miał charakter enumeratywny i obejmował: karę śmierci, więzienie, areszt i grzywnę. Karami dodatkowymi były: utrata praw publicznych, utrata obywatelskich praw honorowych, utrata prawa wy- konywania zawodu, utrata praw rodzicielskich lub opiekuńczych, przepadek przedmiotów majątkowych i narzędzi oraz ogłaszanie wyroku w pismach. Ka- talog praw dodatkowych zawarty był w art. 44 KK32. Wszystkie kary dodat- kowe, z wyjątkiem przepadku, miały charakter niemajątkowy. Według zało- żeń KK32 kary zasadnicze miały być orzekane jako samoistna reakcja karna za popełnione przestępstwo, natomiast kary dodatkowe miały być ich dopeł- nieniem, orzekanym obok nich. Nic nie stało na przeszkodzie, aby sąd, wy- dając wyrok za popełnione przestępstwo, równocześnie orzekł wszystkie kary dodatkowe, wymienione w art. 44 KK32, o ile zachodziły ku temu konieczne warunki i ze względu na indywidualne cechy danego wypadku, sąd uznał to za celowe6. Obok kar zasadniczych i dodatkowych reakcję karną na popełniane 4 T.j. Dz.U. z 1928 r. Nr 72, poz. 661 ze zm. 5 Dz.U. Nr 39, poz. 384 ze zm. 6 M. Siewierski, Kodeks karny i prawo o wykroczeniach. Komentarz, Warszawa 1958, s. 89. 3 Rozdział I. Przepadek i konfiskata mienia w ujęciu... przestępstwa tworzyły tzw. skutki zasądzenia, które oddziaływały z mocy sa- mego prawa, po wydaniu wyroku skazującego. Nie występowały one jednak w KK32, a w ustawach szczególnych. Uznanie określonej sankcji za karę za- sadniczą, dodatkową lub skutek skazania oparte było na kryterium formal- nym, wyrażonym w decyzji ustawodawcy. W ocenie J. Makarewicza ta sama dolegliwość w różnych ustawach, a nawet w tej samej ustawie, mogła być raz karą zasadniczą, raz karą dodatkową, a raz skutkiem zasądzenia7. W KK32 obok kar zasadniczych i dodatkowych funkcjonowały środki zabezpieczające, wśród których znajdował się przepadek przedmiotów. Orzecznictwo z tam- tego okresu jednoznacznie wskazywało, że wyliczenie kar dodatkowych i środ- ków zabezpieczających (w art. 79–85 KK32) nie wyłączało zastosowania in- nych jeszcze postaci kar i środków zabezpieczających przewidzianych w usta- wach szczególnych. W ówczesnym piśmiennictwie i literaturze prawniczej karę dodatkową w postaci przepadku przedmiotów majątkowych i narzędzi nazywano zamiennie konfiskatą lub konfiskatą częściową8. Na gruncie KK32 przepadek przedmiotów majątkowych i narzędzi był karą dodatkową o cha- rakterze fakultatywnym. Analizując art. 50 KK32 stwierdzić należy, że prze- padek dotyczył zarówno owoców przestępstwa w postaci przedmiotów po- chodzących bezpośrednio lub pośrednio z czynu zabronionego, jak również narzędzi, które służyły lub były przeznaczone do popełnienia przestępstwa. Możliwe było orzeczenie przepadku przedmiotów majątkowych zakupionych za pieniądze pochodzące z kradzieży albo też za pieniądze uzyskane w wyniku sprzedaży przedmiotów skradzionych. Zgodnie z ówczesnym piśmiennictwem za narzędzia popełnienia przestępstwa uznawano środki służące do dokona- nia lub przynajmniej usiłowania tego przestępstwa, które było przedmiotem osądzenia. Art. 50 KK32 nie dotyczył narzędzi, które były jedynie zdatne do popełnienia przestępstwa, ale nie służyły i nie były przeznaczone do jego po- pełnienia. Przepadek jako kara dodatkowa nie mógł być orzeczony jedynie na podstawie art. 85 KK32 tytułem środka zabezpieczającego9. Stosownie do treści art. 50 § 2 KK32 jeżeli przedmioty nie stanowiły własności sprawcy czynu zabronionego, to ich przepadek sąd orzekał wyłącznie w przypadkach wska- zanych w ustawie. Wówczas omawiany środek prawny stanowił przepadek pieniędzy, papierów i znaków wartościowych, które zostały podrobione lub przerobione albo z których usunięto znaki umorzenia, albo podrobionych lub 7 J. Makarewicz, Kodeks karny z komentarzem, Lwów 1935, s. 145. 8 K. Postulski, M. Siwek, Przepadek, s. 19. 9 J. Makarewicz, Kodeks karny, s. 154–155. 4 § 2. Przepadek i konfiskata w okresie... przerobionych narzędzi mierniczych, jak również środków technicznych słu- żących lub przeznaczonych do takiego podrobienia lub przerobienia (art. 186 KK32). Wyjątki występowały również w ustawach szczególnych, np. konfi- skata broni i narzędzi łowieckich, choćby należały do osoby trzeciej. Orzecze- nie przepadku przedmiotów, które nie należały do sprawcy, miało charakter profilaktyczny, co zbliżało w tej sytuacji tę karę dodatkową do środka zabez- pieczającego. Podobnie postrzegał normę art. 50 § 2 KK32 J. Makarewicz, który napisał, że „przepadek przedmiotów nienależących do sprawcy (zasądzonego) nie stanowi kary dodatkowej, gdyż przepadek nie dotyka mienia osoby zasą- dzonej, jest to swoisty środek zabezpieczający na wzór art. 85 KK, albo też akt czysto administracyjny z dziedziny postępowania karnego”10. Zgodnie z tre- ścią art. 50 § 3 KK32 odebrane przedmioty majątkowe były przelewane do Skarbu Państwa i przeznaczane na potrzeby zakładów karnych, poprawczych i zabezpieczających, chyba że ustawy lub umowy międzynarodowe zawierały odmienne uregulowania. Przejęcie własności przedmiotu przez Skarb Państwa następowało wraz z uprawomocnieniem się wyroku11. W trakcie obowiązy- wania KK32 w orzecznictwie SN wystąpił problem orzekania przepadku rze- czy stanowiących dowody rzeczowe. Podkreślano, że co prawda art. 44 lit. e oraz art. 50 KK32 jednoznacznie wskazują, że każde orzeczenie o przepadku przedmiotów majątkowych oraz narzędzi stanowiących przedmiot przestęp- stwa stanowi istotnie karę dodatkową, która powinna być orzeczona w wy- roku, to jednak w myśl art. 330 ust. 1 KPK32 sąd mógł orzekać o dowodach rzeczowych, o ile tego nie uczynił w wyroku, także za pomocą postanowienia na posiedzeniu niejawnym. Zastosowanie przez sąd tej normy prawnej uza- sadnione było zwłaszcza w sytuacji gdy z okoliczności sprawy wynikało, że ule- gające przepadkowi przedmioty majątkowe były przedmiotem przestępstwa i jednocześnie stanowiły dowód rzeczowy w sprawie, przy czym co do własno- ści tego dowodu nie wyłaniały się żadne wątpliwości12. Na gruncie KK32 prze- padek – jako środek zabezpieczający – mógł zostać orzeczony na podstawie art. 85 KK32 wobec sprawcy czynu zabronionego pod groźbą kary, który zo- stał uznany za nieodpowiedzialnego lub nieulegającego karze, albo jeżeli postę- powanie umorzono. W świetle ówczesnego orzecznictwa SN przepadek mógł być orzeczony tytułem środka zabezpieczającego, kiedy nie mógł być skazany sprawca czynu zabronionego przez ustawę karną z powodu nieodpowiedzial- 10 Ibidem, s. 155. 11 S. Śliwiński, Prawo karne, Warszawa 1946, s. 455. 12 Zob. wyr. SN z 28.7.1960 r., V K 595/60, OSNCK 1961, Nr 2, poz. 23. 5 Rozdział I. Przepadek i konfiskata mienia w ujęciu... ności ze względu na niedojrzały wiek lub niepoczytalność, z powodu zwolnie- nia go od odpowiedzialności ze względu na okoliczności zaszłe po popełnieniu przestępstwa (w szczególności przedawnienie ścigania lub wyrokowania albo czynny żal), bądź też z powodu niektórych przyczyn przewidzianych w pra- wie procesowym. Przepis art. 85 KK32 nie mógł być stosowany w sprawach, w których zachowanie się sprawcy czynu zabronionego pozbawione było cech bezprawności. Jako przykład można podać działania w obronie koniecznej. Orzekanie przepadku przedmiotów majątkowych i narzędzi przy wykrocze- niach możliwe było tylko w przypadkach wskazanych w przepisach prawa o wykroczeniach13. W okresie międzywojennym, a także tuż po wojenie, po- zbawienie sprawców czynów zabronionych narzędzi popełnienia przestępstwa i przedmiotów pochodzących z przestępstwa występowało, obok KK32, w róż- norodnych postaciach w wielu aktach prawnych. Charakter przepadku jako kary dodatkowej wzbudzał pośród teoretyków oraz praktyków prawa duże wątpliwości. W okresie powojennym prawo karne uległo głębokim przeobra- żeniom, choć formalnie nadal obowiązywał KK32. Wiele spośród wydanych w latach 40. XX w. dekretów przewidywało karę, polegającą na pozbawieniu sprawcy całego mienia, odpowiadającą przedmiotowo konfiskacie, i nazywanej przepadkiem mienia. Do najważniejszych dekretów, zawierających ten środek karny, należały: dekret z 31.8.1944 r. o wymiarze kary dla faszystowsko-hitle- rowskich zbrodniarzy winnych zabójstw i znęcania się nad ludnością cywilną i jeńcami oraz dla zdrajców narodu polskiego14, dekret PKWN z 23.9.1944 r. – Kodeks karny Wojska Polskiego15, dekret PKWN z 25.10.1944 r. o zwalcza- niu spekulacji i lichwy wojennej16, MKK, dekret z 16.11.1945 r. o przestęp- stwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa17. Wymie- nione dekrety miały mocno represyjny charakter oraz stanowiły instrument służący władzy ludowej do realizacji określonych celów politycznych i gospo- darczych. Stosowanie kary przepadku mienia wykorzystywane było jako na- rzędzie ekonomicznego osłabienia klasy średniej. W przypadku MKK w razie wymierzenia kary śmierci lub dożywotniego więzienia oraz w razie skazania z art. 1 § 3 i art. 16 § 1 MKK sąd był obowiązany do orzeczenia przepadku całego majątku. W razie wymierzenia kary więzienia orzeczenie przepadku 13 Rozporządzenie Prezydenta RP z 11.7.1932 r. – Prawo o wykroczeniach (Dz.U. Nr 60, poz. 572 ze zm.) (nie obowiązuje). 14 T.j. Dz.U. z 1946 r. Nr 69, poz. 377 ze zm. – tzw. dekret sierpniowy (nie obowiązuje). 15 T.j. Dz.U. z 1957 r. Nr 22, poz. 107 ze zm. (nie obowiązuje). 16 Dz.U. Nr 9, poz. 49 ze zm. (nie obowiązuje). 17 Dz.U. Nr 53, poz. 300 ze zm. (nie obowiązuje). 6 § 2. Przepadek i konfiskata w okresie... było fakultatywne i od uznania sędziego zależało, czy przepadek obejmie ca- łość majątku, czy tylko określony przedmiot majątkowy. W dniu 22.10.1947 r. został wydany dekret o przepadku majątku18. W prawie karnym PRL nastą- piło zróżnicowanie ochrony mienia społecznego i prywatnego, które wyrażało się w szerokich możliwościach orzeczenia konfiskaty wobec sprawców czy- nów atakujących mienie społeczne. Potwierdzają to wydane na początku lat 50. XX w. dekrety rozszerzające zakres pozbawiania sprawców majątku, za- warte m.in. w dekretach z 4.3.1953 r.: o wzmożeniu walki z produkcją złej jako- ści19, o ochronie interesów nabywców w obrocie handlowym20, ochronie wła- sności społecznej przed drobnymi kradzieżami21 oraz o wzmożeniu ochrony własności społecznej22. Innym aktem prawnym przejawiającym tendencję za- ostrzenia represji karnej, w którym przewidziano karę konfiskaty, była ustawa z 21.1.1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego przed szkodami wy- nikającymi z przestępstwa23. Zgodnie z tą ustawą sąd orzekał przepadek ma- jątku w całości lub części jako karę dodatkową w wypadku gdy wyrządzona z winy sprawcy szkoda w mieniu społecznym przekraczała 50 000 zł, a prze- stępstwo popełnione było z chęci zysku. Z kolei jeżeli szkoda w mieniu spo- łecznym była mniejsza, to orzeczenie przepadku majątku w całości lub w czę- ści miało charakter fakultatywny. Nowy model ochrony mienia społecznego został wprowadzony ustawą z 18.6.1959 r. o odpowiedzialności karnej za prze- stępstwo przeciw własności społecznej24. Zadaniem obu ustaw była intensy- fikacja ochrony mienia społecznego. W latach 40. i 50. XX w. sądy orzekały konfiskaty głównie wobec dwóch kategorii osób: przeciwników politycznych władzy ludowej oraz sprawców faszystowsko-hitlerowskich zbrodni. 18 Dz.U. Nr 65, poz. 390 ze zm. (nie obowiązuje). 19 Dz.U. Nr 16, poz. 63 ze zm. (nie obowiązuje). 20 Dz.U. Nr 16, poz. 64 ze zm. (nie obowiązuje). 21 Dz.U. Nr 17, poz. 68 ze zm. (nie obowiązuje). 22 Dz.U. Nr 17, poz. 69 ze zm. (nie obowiązuje). 23 Dz.U. Nr 4, poz. 11 ze zm. (nie obowiązuje). 24 Dz.U. Nr 36, poz. 228 ze zm. – tzw. ustawa czerwcowa (nie obowiązuje). 7 Rozdział I. Przepadek i konfiskata mienia w ujęciu... § 3. Przepadek i konfiskata w okresie obowiązywania ustawy z 19.4.1969 r. – Kodeks karny Podobnie jak w KK32, w KK69 ustawodawca wyróżnił dwa rodzaje sankcji karnych: kary zasadnicze oraz kary dodatkowe. W stosunku do poprzedniej kodyfikacji zmianie uległ katalog kar zasadniczych – obecy po zmianie w art. 30 KK69. Jako kary zasadnicze wymieniono: pozbawienie wolności, ograniczenie wolności oraz grzywnę (§ 1), a karę śmierci ujęto – jako karę zasadniczą o cha- rakterze wyjątkowym – przewidzianą za najcięższe zbrodnie (§ 2). Stosownie do treści art. 30 § 3 KK69 za czyn zabroniony zagrożony karą śmierci oraz w in- nych przewidzianych w ustawie wypadkach sąd mógł orzec karę zasadniczą dożywotniego pozbawienia wolności albo 25 lat pozbawienia wolności. Kata- log kar dodatkowych pierwotnie zawierał siedem rodzajów kar: pozbawienie praw publicznych, pozbawienie praw rodzicielskich lub opiekuńczych, zakaz zajmowania określonych stanowisk, zakaz wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności, zakaz prowadzenia pojazdów me- chanicznych lub innych pojazdów, konfiskatę mienia, przepadek rzeczy, po- danie wyroku do publicznej wiadomości w szczególny sposób. Analogicznie jak w przypadku KK32 wyliczenie kar dodatkowych nie wyłączało możliwości orzeczenia innego rodzaju kary dodatkowej, jeżeli jej zastosowanie przewidy- wała ustawa szczególna. Sąd mógł orzec jednocześnie dwie lub więcej kar do- datkowych, jeżeli zachodziły przesłanki do ich zastosowania. Wobec sprawcy przestępstwa przy orzekaniu kary towarzyszyły, podobnie jak w poprzedniej kodyfikacji, tzw. ustawowe skutki skazania, czyli dolegliwości, które nie były oznaczane w orzeczeniu, lecz wynikały z mocy samego prawa25. Spośród kar majątkowych najbardziej dotkliwą karą o charakterze typowo represyjnym była konfiskata, której obecność w systemie kar uzasadniano względami pre- wencji ogólnej. Konfiskata mienia na gruncie KK69 występowała jako kara do- datkowa, orzekana fakultatywnie. Mogła ona zostać orzeczona obok każdego rodzaju kary zasadniczej, nie wyłączając kary grzywny, gdyż konfiskata doty- czyła majątku stanowiącego własność sprawcy w chwili wydania orzeczenia, chociażby nieprawomocnego, grzywna zaś mogła być ściągnięta także z ma- jątku przyszłego lub przyszłych zarobków sprawcy26. Sąd orzekał konfiskatę ca- 25 K. Mioduski, w: J. Bafia, K. Mioduski, M. Siewierski, Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 1977, s. 144. 26 Ibidem, s. 160. 8 § 3. Przepadek i konfiskata w okresie... łości albo części mienia w przypadku skazania za zbrodnię przeciwko podsta- wowym interesom politycznym lub gospodarczym PRL oraz w razie skazania za zbrodnię zagarnięcia mienia społecznego znacznej wartości (tzw. konfiskata obligatoryjna na podstawie art. 46 § 1 KK69). W jednym z wyroków SN stwier- dził, że obok zwiększenia dolegliwości kary, „pozbawienie sprawcy material- nych korzyści odniesionych z popełnienia przestępstwa i odebranie dóbr ma- terialnych, których zdobycie było celem jego działania, określając zaś rozmiary tej kary, sąd powinien zachować rozsądną proporcję pomiędzy wartością za- garniętego mienia a wartością mienia podlegającego konfiskacie oraz mieć także na względzie wysokość przypadającego odszkodowania pieniężnego”27. Z kolei w innym orzeczeniu SN wskazał, że orzekając karę konfiskaty za za- garnięcie mienia społecznego sądy powinny dążyć do pełnego pozbawienia sprawców korzyści majątkowej wynikłej z przestępstwa, uwzględniając fakt, że sprawca skazany zostaje także na karę pozbawienia wolności i karę grzywny (zasada integracji kary)28. W art. 46 § 2 KK69 przewidziana była możliwość orzeczenia konfiskaty całości lub części mienia w razie skazania na karę po- zbawienia wolności za inne przestępstwo w celu popełniania korzyści mająt- kowej, tzw. konfiskata fakultatywna. Zarówno w przypadku obligatoryjnej, jak i fakultatywnej konfiskaty, to od uznania sądu zależało, czy konfiskacie podle- gała część, czy całość mienia sprawcy. W jednym z orzeczeń SN podniósł, że konfiskata całości mienia sprawcy powinna być orzekana głównie wtedy, gdy z okoliczności faktycznych wynika, że całość lub przeważająca część mienia sprawcy została uzyskana z danego przestępstwa29. Stosownie do art. 47 § 1 KK69 konfiskata obejmowała mienie należące do sprawcy w chwili wydania wyroku, chociażby nieprawomocnego, przy czym nie musiało się ono w jaki- kolwiek sposób łączyć z popełnieniem przez sprawcę konkretnego czynu za- bronionego. Orzeczenie konfiskaty mogło zatem dotyczyć mienia, które nie zostało nabyte ze środków pochodzących z przestępstwa, czy też mienia, które objęte było ustawową małżeńską wspólnością majątkową. Kara ta obejmowała mienie nieruchome, ruchomości, wierzytelności oraz wszelkie prawa mająt- kowe. Orzeczenie konfiskaty wobec rzeczy głównej dotyczyło również przy- należności. Nie było natomiast możliwe orzeczenie konfiskaty ułamkowej czę- ści całego mienia ani konfiskaty wszystkich nieruchomości lub wszystkich ru- 27 Zob. wyr. SN z 22.10.1975 r., VI KRN 41/75, OSNPG 1976, Nr 5, poz. 40. 28 Zob. wyr. SN z 3.10.1972 r., V KRN 339/72, OSNKW 1973, Nr 1, poz. 6. 29 Zob. wyr. SN z 27.4.1974 r., V KR 93/74, Legalis. 9 Rozdział I. Przepadek i konfiskata mienia w ujęciu... chomości albo konfiskaty mienia do wysokości wyrządzonej szkody30. Z uwagi na zawarte w art. 134 KKW69 domniemania, pojęcie majątku należącego do sprawcy uległo rozszerzeniu. W przypadku konfiskaty orzeczonej za przestęp- stwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub które wyrządziło szkodę w mieniu społecznym stosowano domniemanie, że do sprawcy czynu zabronionego należą rzeczy znajdujące się w samoistnym posiadaniu osoby dla niego bliskiej, jak również przysługujące tej osobie prawa majątkowe. Ponadto obowiązywało domniemanie, że rzeczy oraz prawa majątkowe, którymi ska- zany władał po orzeczeniu kary konfiskaty, należały do niego już w czasie po- pełnienia przestępstwa. W zakresie przedmiotów i praw majątkowych, które zostały wyłączone z konfiskaty, istniała odrębna regulacja prawna dotycząca wykonywania tej kary, łagodząca jej surowość. Część przedmiotów i praw ma- jątkowych było wyłączonych spod konfiskaty na podstawie art. 161 KKW69, tak aby pozostawić skazanemu i jego rodzinie minimum niezbędne do egzy- stencji oraz zabezpieczyć prawa wierzycieli skazanego. Zgodnie z treścią art. 47 § 2 KK69 mienie, które zostało objęte konfiskatą, przechodziło na rzecz Skarbu Państwa z chwilą uprawomocnienia się wyroku. W przypadku orzeczenia kary w postaci konfiskaty części mienia sąd określał poszczególne przedmioty lub inne składniki mienia skazanego podlegające konfiskacie (art. 47 § 3 KK69). Kara dodatkowa w postaci przepadku rzeczy uznawana była z kolei w piśmien- nictwie jako kara o charakterze zapobiegawczym. Miała na celu pozbawienie sprawcy korzyści odniesionych z popełnienia przestępstwa oraz możliwości powtórnego popełnienia przestępstwa za pomocą tych samych narzędzi31. Kara przepadku rzeczy została uregulowana w art. 48 KK69. Była to kara fakulta- tywna, z wyjątkiem przewidzianych w art. 48 § 4 KK69 wypadków, obligują- cych sąd do jej wymierzenia. Przepadek uregulowany w art. 48 § 1 KK69 do- tyczył dwóch kategorii rzeczy: narzędzi lub innych przedmiotów, które słu- żyły lub były przeznaczone do popełnienia przestępstwa oraz przedmiotów pochodzących bezpośrednio lub pośrednio z przestępstwa. Zgodnie ze stano- wiskiem SN zawartym w orzeczeniach z tamtego okresu, norma prawna za- warta w art. 48 § 1 KK69 wskazywała, że przepadek dotyczył jedynie narzę- dzi popełnienia przestępstwa umyślnego32. Za narzędzia lub inne przedmioty, które służyły lub były przeznaczone do popełnienia przestępstwa, traktowano przedmioty umyślnie użyte w takim celu albo do niego świadomie przezna- 30 K. Mioduski, w: J. Bafia, K. Mioduski, M. Siewierski, Kodeks karny, s. 161. 31 Ibidem, s. 163. 32 Zob. post. SN z 28.4.1998 r., II KKN 547/97, Prok. i Pr. 1998, Nr 10, s. 2. 10 § 3. Przepadek i konfiskata w okresie... czone. Zaliczano do nich przedmioty wytworzone specjalnie do posługiwania się nimi przy popełnianiu przestępstw, a także przedmioty „służące normal- nie do godziwych celów”33. Za przedmiot służący do popełnienia czynu zabro- nionego traktowano każdą rzecz, niekoniecznie wytworzoną w celu przestęp- czym, której użycie umożliwiało lub co najmniej ułatwiało sprawcy dokonanie przestępstwa albo jego poszczególnych stadiów34. Za przedmioty pochodzące bezpośrednio z popełnienia przestępstwa uważano wówczas nie tylko rzeczy wytworzone w drodze czynu zabronionego, ale także rzeczy stanowiące ko- rzyść uzyskaną z przestępstwa. Z kolei pod pojęciem przedmiotów pochodzą- cych pośrednio z przestępstwa rozumiano rzeczy nabyte za pieniądze uzyskane z przestępstwa lub nabyte za pieniądze uzyskane ze sprzedaży rzeczy skradzio- nych, a także rzeczy pochodzące z zamiany za rzecz zagarniętą35. Stosownie do treści art. 48 § 2 KK69 w razie skazania za przestępstwo polegające na narusze- niu zakazu wytwarzania, posiadania, obrotu lub przewozu określonych przed- miotów sąd mógł orzec przepadek tych przedmiotów. W przeciwieństwie do kary konfiskaty, kara dodatkowa przepadku rzeczy obejmowała jedynie prze- padek rzeczy materialnych, oznaczonych co do tożsamości, nie dotyczyła nato- miast rzeczy oznaczonych co do gatunku, wierzytelności i praw majątkowych. Obowiązywała wówczas zasada, że kara dodatkowa przepadku rzeczy, stano- wiąc dolegliwość dla sprawcy przestępstwa, nie może równocześnie krzyw- dzić osoby trzeciej, będącej współwłaścicielem rzeczy lub osoby pokrzywdzo- nej36. W przypadku gdy narzędzia lub inne przedmioty nie stanowiły własno- ści sprawcy, ich przypadek możliwy był jedynie w wypadkach przewidzianych w ustawie. W ówczesnym orzecznictwie podkreślano, że nie można orzec prze- padku przedmiotu objętego współwłasnością, jeżeli sprawcami nie są wszyscy współwłaściciele, a ustawa nie przewiduje orzeczenia przepadku przedmiotu niebędącego własnością sprawcy. Rzecz stanowiąca współwłasność mogła być przedmiotem przepadku jedynie wtedy, gdy wszyscy współwłaściciele – jako współsprawcy czynu przestępczego – skazani zostali jednym wyrokiem, z wy- jątkiem rzeczy tego rodzaju, której przepadek można orzec bez względu na to, czyją stanowi własność37. Przedmioty objęte przepadkiem, stosownie do tre- ści art. 47 § 5 KK69, przechodziły na rzecz Skarbu Państwa wraz z uprawo- 33 E. Zatyka, w: E. Gaziuk-Makaruk (red.), Przepadek przedmiotów i korzyści pochodzących z przestępstwa, Warszawa 2012, s. 49. 34 Zob. wyr. SN z 11.4.1984 r., RNw 4/84, OSNKW 1984, Nr 11–12, poz. 113. 35 K. Mioduski, w: J. Bafia, K. Mioduski, M. Siewierski, Kodeks karny, s. 164. 36 Zob. wyr. SN z 27.5.1976 r., V KR 73/76, OSNPG 1977, Nr 4, poz. 25. 37 Zob. wyr. SN z 21.12.1988 r., V KRN 266/88, OSNPG 1989, Nr 5, poz. 62. 11 Rozdział I. Przepadek i konfiskata mienia w ujęciu... mocnieniem się orzeczenia. Analogicznie jak w przypadku kodyfikacji karnej z 1932 r., w KK69 kara dodatkowa przepadku nosiła cechy środka o charakte- rze represyjno-prewencyjnym. Odmiennie w stosunku do uprzedniej kodyfi- kacji, KK69 przewidywał sytuacje, w których pewne kary dodatkowe, w tym również przepadek rzeczy, mogły zostać orzeczone nie tylko obok kary zasad- niczej, ale także jako samoistne. KK69 wśród zasad stosowania instytucji nad- zwyczajnego złagodzenia kary, określonych w art. 57 KK69, przewidywał od- stąpienie od orzeczenia kary dodatkowej, chociażby orzeczenie jej było obo- wiązkowe. Oznaczało to, że w przypadku nadzwyczajnego złagodzenia kary sąd mógł odstąpić zarówno od wymierzenia przepadku rzeczy, jak i od konfi- skaty. Kara dodatkowa mogła zostać również orzeczona zamiast kary zasadni- czej. Zgodnie z art. 56 KK69 odstępując od wymierzenia kary sąd mógł orzec każdy rodzaj kary dodatkowej, pod warunkiem że zachodziły przesłanki do orzeczenia takiej kary. W przypadku odstąpienia od wymierzenia kary prze- padek, jak i konfiskata, mogły zostać wymierzone samoistnie. Analogicznie jak w KK32, na gruncie omawianej kodyfikacji przepadek mógł być orzekany tytułem środka zabezpieczającego o charakterze prewencyjno-administracyj- nym. Stosownie do treści art. 103 KK69, sąd mógł zastosować przepadek, je- żeli uznano, że sprawca dopuścił się czynu zabronionego w stanie niepoczy- talności określonej w art. 25 § 1 KK69. Zgodnie z art. 104 KK69 przepadek jako środek zabezpieczający mógł zostać orzeczony, jeżeli społeczne niebez- pieczeństwo czynu było znikome, a także w razie warunkowego umorzenia postępowania lub stwierdzenia, że zachodzi okoliczność wyłączająca ukaranie sprawcy czynu zabronionego. Przepadek rzeczy oraz konfiskata, poza Częścią ogólną KK69, występowały w licznych przepisach Części szczególnej tego Ko- deksu oraz w licznych ustawach szczególnych (art. 28 ust. 2 BrońAmunU61). Regulacje te w sposób szeroki umożliwiały stosowanie wymienionych kar do- datkowych jako środków represji wobec przeciwników politycznych. Konfi- skata mienia jako kara została usunięta z katalogu kar KK69 na podstawie art. 2 ustawy z 23.2.1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny i niektórych innych ustaw38 z dniem 28.3.1990 r. Zaznaczyć należy, że kara konfiskaty nie występuje w KK. Z kolei przepa- dek w obowiązującej kodyfikacji umieszczono w Rozdziale Va – Przepadek i środki kompensacyjne. 38 Dz.U. z 1990 r. Nr 14, poz. 84 ze zm. 12 § 4. Pozbawianie sprawców owoców przestępstwa... § 4. Pozbawianie sprawców owoców przestępstwa w standardach międzynarodowych 1. Regulacje regionalne i uniwersalne w zakresie pozbawiania sprawców owoców przestępstwa Począwszy od drugiej połowy XX w. przestępczość zaczęła być postrze- gana jako zjawisko przekraczające granice państwowe, co też spowodowało za- interesowanie tym problemem społeczności międzynarodowej. Jedyną formą reakcji na umiędzynarodowienie przestępczości musiało być zaangażowanie większej ilości państw w szukaniu środków na jej zwalczanie. Obecnie w walkę z przestępczością zorganizowaną zaangażowane są praktycznie wszystkie or- ganizacje międzynarodowe, zarówno na poziomie uniwersalnym, jak i regio- nalnym. Bardzo ważną rolę na poziomie regionalnym odgrywa Rada Europy, natomiast na poziomie uniwersalnym ONZ. Skutkiem działalności obu orga- nizacji są liczne konwencje, przyjęte pod ich auspicjami. W literaturze poświę- conej prawu międzynarodowemu powszechnie przyjmuje się, że prawo Rady Europy jest częścią prawa międzynarodowego ogólnego i czasami uzupełnia, a nawet koryguje jego braki. Rodzi to skutek w postaci stanowienia przez Radę Europy regionalnego prawa międzynarodowego, tworzącego europejskie ius communis, pomagającego w harmonizacji prawa39. Z kolei ONZ od momentu powstania dominuje w dziedzinie kształtowa- nia prawa powszechnego, stając się tym samym jednym z najważniejszych instrumentów międzynarodowej legislacji. Akty prawa międzynarodowego o uniwersalnym lub regionalnym charakterze dotyczą problemów związanych z globalizacją przestępczości, stając się tym samym częścią międzynarodowego prawa karnego40. Współcześnie największym zagrożeniem dla stabilności po- rządku prawnego i bezpieczeństwa na świecie stały się m.in. takie zjawiska, jak: terroryzm, przestępczość zorganizowana, pranie brudnych pieniędzy, korup- cja czy nielegalny obrót środkami odurzającymi. Wymienione przestępstwa w ocenie społeczności międzynarodowej są przestępstwami globalnymi, nazy- 39 F. Benoît-Rohmer, H. Klebes, Prawo Rady Europy. W stronę ogólnoeuropejskiej przestrzeni, 40 M. Płachta, Status i pojęcie międzynarodowego prawa karnego, Prok. i Pr. 2009, Nr 5, Warszawa 2005, s. 138. s. 5−16. 13 Rozdział I. Przepadek i konfiskata mienia w ujęciu... wanymi również przestępstwami konwencyjnymi41. W literaturze kryminolo- gicznej zwraca się uwagę na liczne zagrożenia związane z działalnością zor- ganizowanych grup przestępczych o zasięgu międzynarodowym. Najczęściej przestępczość nastawiona jest na maksymalny zysk z popełnianych czynów za- bronionych. Wobec tego najbardziej kluczowym narzędziem walki z tego typu przestępczością musi być pozbawienie ich sprawców dochodów finansowych, jakie czerpią ze swojej działalności. Przepadek owoców i korzyści pochodzą- cych z czynu zabronionego jako środek karny jest zasadniczym narzędziem służącym do realizacji tego zadania. Skutkiem orzeczenia przepadku jest utrata prawa własności przez sprawcę czynu zabronionego, wobec którego środek taki zastosowano, a w sytuacji kiedy prawo taką możliwość przewiduje rów- nież przez inne osoby, nawet gdyby dane dobra prawnie nie stanowiły wła- sności sprawcy. Podkreślić należy, że akty prawa międzynarodowego statuują oraz chronią prawo do własności, które zalicza się do katalogu podstawowych praw człowieka. Przepadek uznaje się za sankcję karną, której istotą jest pozba- wienie własności, lecz jest to własność o szczególnych cechach: zdobyta drogą przestępstwa lub służąca do jego popełniania, zaangażowana w przestępczą działalność42. Szczególną rolę w tym zakresie odgrywa Protokół Nr 1 do Kon- wencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 20.3.1952 r.43. W art. 1 EKPCz zostało wprowadzone prawo każdej osoby fizycznej do po- szanowania jej mienia oraz pojawia się w nim zastrzeżenie niemożności po- zbawienia własności, chyba że w interesie publicznym i na warunkach prze- widzianych ustawą oraz w zgodzie z podstawowymi zasadami prawa między- narodowego. Z przepisu tego wynika, że jedynie akt prawny o randze ustawy może ingerować w prawo jednostki do własności. W piśmiennictwie dominuje stanowisko, że taką ingerencją jest orzeczenie przepadku składników majątko- wych sprawcy czynu zabronionego, mających z tym czynem określony zwią- zek. Przepis art. 1 EKPCzprot11 odwołuje się do podstawowych zasad prawa międzynarodowego. Zasady te do tej pory nie zostały skatalogowane w jednym akcie prawnym o znaczeniu ogólnym ani też na użytek określenia standardów ingerencji państw w życie człowieka. Opinia międzynarodowa zdaje sobie jed- nak sprawę z zagrożenia pewnymi kategoriami przestępstw oraz z ich nega- tywnych skutków dla innych obywateli. Społeczność międzynarodowa doszła 41 L. Gardocki, Zarys prawa karnego międzynarodowego, Warszawa 1985, s. 117–128. 42 I. Rzeplińska, Konfiskata mienia. Studium z historii polityki kryminalnej, Warszawa 1997, 43 Dz.U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175 ze zm. s. 109. 14 § 4. Pozbawianie sprawców owoców przestępstwa... do wniosku, że skutecznym środkiem do zwalczania przestępczości na sze- roką skalę, w tym przestępczości zorganizowanej, jest uderzenie w sferę finan- sową przestępców. Zaowocowało to na płaszczyźnie międzynarodowej uchwa- leniem wielu aktów prawnych o znaczeniu regionalnym i uniwersalnym. Spo- śród porozumień przyjętych na forum regionalnym wymienić należy: 1) PranBPienK90; 2) Prawnokarną konwencję o korupcji z 27.1.1999 r.44; 3) PranBPienK05. Z kolei na płaszczyźnie uniwersalnej, pod auspicjami ONZ, przyjęto: 1) ZwalczanieŚrOdurzK; 2) ZwalczanieTerK; 3) MiędzynPrzestZorgK; 4) KorupcjaK. Pierwszym aktem prawnym przyjętym w toku działalności Rady Europy, w którym zwrócono uwagę na problematykę przepadku korzyści pochodzą- cych z przestępstwa, stała się PranBPienK90, przewidująca jako sankcję za pra- nie brudnych pieniędzy konfiskatę korzyści pochodzących z czynu zabro- nionego. Po części stanowi ona odniesienie do ZwalczanieŚrOdurzK, która wprowadziła karalność prania pieniędzy, jak również konfiskatę nielegal- nie uzyskanych korzyści. Genezą przyjęcia PranBPienK90 było przekonanie, iż „walka z poważną przestępczością, która staje się coraz bardziej proble- mem międzynarodowym, wymaga użycia nowoczesnych i skutecznych me- tod na skalę międzynarodową” oraz „wiara, że jedna z tych metod polega na pozbawieniu sprawców dochodów z przestępstwa”. Założeniem twórców PranBPienK90 było wypracowanie skutecznego modelu współpracy między- narodowej. Miało to nastąpić poprzez eliminację istotnych różnic występują- cych w systemach krajowych w zakresie pozbawiania przestępców zarówno instrumentów, jak i dochodów z działalności przestępczej, a także określe- nie etapów procedury karnej oraz wypracowanie zasad konfiskaty. Art. 2 PranBPienK90 zobowiązywał strony do przyjęcia wszelkich niezbędnych środ- ków, w tym ustawodawczych, umożliwiających konfiskatę narzędzi, docho- dów, mienia, którego wartość odpowiada tym kwotom. Z kolei art. 40 ust. 1 PranBPienK90 umożliwia państwom-stronom zgłoszenie zastrzeżeń, określa- jących do jakich rodzajów przestępstw odnosić się będzie konfiskata oraz wska- zanie kategorii przestępstw, z których dochody podlegają penalizacji w ramach przepisów o praniu pieniędzy. Zachowania przestępcze stosownie do przepi- 44 Dz.U. z 2005 r. Nr 29, poz. 249 ze zm. 15 Rozdział I. Przepadek i konfiskata mienia w ujęciu... sów PranBPienK90 polegają na konwersji lub transferze mienia, ze świadomo- ścią, że stanowi ono dochód w celu zatajenia lub ukrycia nielegalnego źródła pochodzenia tego mienia lub udzielenia pomocy jakiejkolwiek osobie, która jest zaangażowana w popełnienie przestępstwa głównego, aby mogła ona unik- nąć prawnych konsekwencji swoich działań. Ponadto zgodnie z PranBPienK90 zachowania przestępcze polegają również na zatajeniu lub ukryciu prawdzi- wej natury mienia, jego pochodzenia, miejsca położenia, dysponowania nim, faktów przemieszczania, własności lub innych praw jego dotyczących ze świa- domością, że mienie stanowi dochód45. Wskazać należy, że zakres przepadku mienia w analizowanym akcie prawa międzynarodowego został ujęty bardzo szeroko. Dochody zdefiniowano w nim jako każdą korzyść ekonomiczną po- chodzącą z przestępstwa (art. 1 lit. a PranBPienK90). Korzyść stanowiło mie- nie każdego rodzaju: zarówno materialne, jak i niematerialne, ruchome i nie- ruchome, a także dokumenty prawne lub inne, które stanowią dowód tytułu udziału w nieruchomości (art. 1 lit. b PranBPienK90). Przepadkowi podle- gać powinny także narzędzia, czyli mienie wykorzystane lub przeznaczone do wykorzystania w jakikolwiek sposób, w całości lub w części, do popełnie- nia czynu zabronionego. Konfiskatą na gruncie PranBPienK90 ma być kara lub środek nakazany przez sąd, skutkujący ostatecznie pozbawieniem mienia w wyniku postępowania dotyczącego popełnionego przestępstwa (art. 1 lit. d PranBPienK90). Z uwagi na fakt, że współcześnie transfer rzeczy, gotówki i innych wartości materialnych oraz ich lokowanie i dokonywanie operacji fi- nansowo-gospodarczych w różnych państwach są ułatwione, na każdego z sy- gnatariuszy PranBPienK90 nałożono obowiązek podjęcia na wniosek państwa strony środków tymczasowych. Zalicza się do nich zamrażanie lub zajęcie mie- nia w celu zapobieżenia wszelkim transakcjom, transferom lub rozporządzaniu mieniem, które następnie może stać się przedmiotem wniosku o konfiskatę lub które może być wykorzystywane do wydania wniosku. Orzeczenie o wydaniu konfiskaty odbywa się w ramach procedury karnej. Skutkuje to niemożliwością zastosowania tego środka w postępowaniu administracyjnym lub innego ro- dzaju postępowaniach. Na gruncie PranBPienK90 nie można zastosować kary pozbawienia wolności za długi lub jakiegokolwiek środka ograniczenia wolno- ści w celu zabezpieczenia wykonania konfiskaty. Uregulowania PranBPienK90 ograniczają możliwość stosowania konfiskaty do wysokości sumy pieniężnej 45 E. Zatyka, w: E. Gaziuk-Makaruk (red.), Przepadek przedmiotów, s. 60. 16
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Konfiskata rozszerzona mienia pochodzącego z przestępstwa w prawie polskim oraz unijnym
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: