Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00279 004132 18753693 na godz. na dobę w sumie
Informatyzacja ksiąg wieczystych i postępowania wieczystoksięgowego - ebook/pdf
Informatyzacja ksiąg wieczystych i postępowania wieczystoksięgowego - ebook/pdf
Autor: , , , Liczba stron: 495
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8198-211-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Monografia przedstawia aktualny stan informatyzacji zarówno ksiąg wieczystych, jak i postępowania wieczystoksięgowego w Polsce i wybranych państwach Unii Europejskiej.

Wywód został oparty także na badaniach empirycznych, w postaci wywiadów, ankiet z interesariuszami (sędziowie, adwokaci, radcowie prawni, pracownicy banków, notariusze) oraz wizytami studyjnymi w Niemczech, Francji i na Litwie.

Opracowanie kończy się prezentacją wniosków de lege ferenda o informatyzacji ksiąg wieczystych, zwłaszcza ich jawności, oraz o dalszym rozwoju elektronicznego postępowania wieczystoksięgwego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział I. Informatyzacja ksiąg wieczystych. Uwagi ogólne Jacek Gołaczyński 1. Uwagi ogólne Zastosowanie technologii komunikacyjnych w zakresie pozyskiwania in- formacji prawnej współcześnie uważane jest za jeden z kluczowych elemen- tów zmierzających do znacznej poprawy funkcjonowania wymiaru sprawiedli- wości, wpływających także na jego przybliżenie zainteresowanym uczestnikom obrotu prawnego. Szybki rozwój nowoczesnych technologii otwiera nowe moż- liwości i pozwala na przekroczenie kształtowanych dotąd barier wynikających z zamknięcia się na wyłącznie tradycyjną formułę funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Szeroka dostępność usług internetowych, możliwość konsulta- cji online, wykorzystanie nowoczesnych metod komunikowania się na odległość w codziennym funkcjonowaniu organów sądowych, czy też rozszerzenie zakresu mechanizmów służących automatyzacji procedur sądowych i praktyk – to kilka przykładów, które skłaniają administrację wymiaru sprawiedliwości do podjęcia rozważań w zakresie aktualnie podejmowanych działań zmierzających do zwięk- szenia wydajności, dostępu do organów sądowych i niezbędnych rejestrów, po- prawy terminowości, a także zapewnienia przejrzystości, których osiągnięcie jest możliwe ze względu na zwiększenie znaczenia nowoczesnych technologii w co- dziennym funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości. Wśród nowoczesnych mechanizmów wspierających funkcjonowanie wy- miaru sprawiedliwości możliwe jest wskazanie trzech podstawowych grup tech- nologicznych, odgrywających istotną rolę także sferze organizacyjnej. Pierwsza grupa stanowi odzwierciedlenie procesu komputeryzacji, bowiem składają się na nią podstawowe technologie wyrażające się w wykorzystywaniu komputerów, edytorów tekstu, arkuszy kalkulacyjnych, także e-maili zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych – tak dla sędziów, jak i pracowników administracyjnych. Na drugą grupę składają się aplikacje służące do wspierania pracowników admini- 3 stracyjnych sądu, które obejmują zautomatyzowane rejestry i systemy zarządza- nia sprawą. Wreszcie trzecia grupa składa się z technologii wykorzystywanych w celu wspierania działań sędziów takich, jak wewnętrzne oprogramowania za- pewniające bieżący dostęp do niezbędnych systemów wspomagania i baz da- nych1. Szczególne znaczenie z punktu widzenia niniejszego opracowania mają wskazane w grupie drugiej rejestry publiczne (urzędowe), które współcześnie odgrywają istotną rolę w funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości. Historycznie pojęcie rejestru łączyło się ze stosowaniem prawa i działaniem urzędów publicznych, a zwłaszcza sądów. Rejestrami określane były spisy, wyka- zy lub repertoria dokumentów przygotowanych lub przyjmowanych w kancela- riach, urzędach itd. Pojęcie to było dotąd wielokrotnie definiowane przez przed- stawicieli doktryny, którzy z rejestrem wiązali także takie pojęcia jak „ewidencja”, „wykaz”, „księga”, „lista” i „spis”. Niewątpliwie potocznie wskazane terminy są wzajemnie ze sobą utożsamiane, choć zasadne wydaje się wyraźne oddzielenie zakresu rejestru i ewidencji ze względu na zakres kontroli, jaką dany podmiot prowadzący dokumentację ma w stosunku do informacji bądź dokumentów, któ- re przedstawiane są przez osoby uprawnione bądź do tego zobowiązane2. Należy zaaprobować definicję zaproponowaną przez T. Staweckiego, zgodnie z którą re- jestr publiczny to taki zbiór informacji o osobach, rzeczach lub prawach, który spełnia określone warunki i jest prowadzony przez organ rejestrowy o charak- terze publicznym, tj. organ władzy państwowej (rządowej lub sądowniczej) lub organ samorządu terytorialnego, utworzony zgodnie z przepisami Konstytucji i innych ustaw, albo inny podmiot wykonujący tzw. funkcje zlecone administra- cji3. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że przesądzającym kryterium w zakresie tego, czy dany rejestr uznany będzie za rejestr publiczny, będzie pu- bliczny charakter podmiotu rejestrowego. Obecnie w prawie polskim występuje ponad dwieście różnych rejestrów4. Z pewnością ich wdrożenie i upowszechnienie świadczy o realizacji zasady pew- ności i bezpieczeństwa obrotu, która uznawana jest za jedną z fundamentalnych zasad prawa prywatnego. Jednocześnie rejestry publiczne wpływają w sposób po- zytywny na przyspieszenie i usprawnienie wymiany informacji mających istotne znaczenie zarówno dla organu procesowego, jak też dla przebiegu postępowa- nia sądowego. Nie należy jednak ograniczać zakresu wykorzystywania rejestrów publicznych przez organy wymiaru sprawiedliwości wyłącznie do spraw zwią- 1 Por. M. Velicogna, Justice systems, s. 131. 2 R. Wojciechowski, Model administracji, s. 258. 3 T. Stawecki, Rejestry publiczne, s. 23. 4 T. Stawecki, Rejestry nieruchomości, s. 168; S. Rudnicki, Ustawa, s. 35 i n.; E. Gniewek, w: SPP, t. 4, § 1. 4 Rozdział I. Informatyzacja ksiąg wieczystych. Uwagi ogólne 2. Pojęcie rejestru publicznego zanych z toczącym się postępowaniem sądowym, bowiem informacje z nich pozyskiwane mogą służyć celom niezwiązanym bezpośrednio z prowadzonym postępowaniem sądowym, jak np. do ustalenia adresu w celu zwrotu dowodów rzeczowych po zakończeniu postępowania5. Przedstawiciele doktryny dokonują tradycyjnego podziału na rejestry podmiotowe i przedmiotowe. J. Kuropatwiń- ski uznając ten podział za niepełny, dokonuje jego rozszerzenia, o rejestry praw podmiotowych6. Wśród rejestrów podmiotowych wskazuje się przede wszystkim rejestry działające w ramach Krajowego Rejestru Sądowego, tj. rejestr przedsię- biorców, stowarzyszeń, i innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej, rejestr dłużników niewypłacal- nych, rejestr funduszy emerytalnych. Należy zwrócić także uwagę na istniejący rejestr stanu cywilnego i ewidencję ludności. Jak wskazano – występują także rejestry przedmiotowe, do których zalicza się kataster (ewidencję gruntów i bu- dynków), centralną ewidencję pojazdów oraz rejestr zabytków. Aprobując pogląd wyrażony przez J. Kuropatwińskiego, należy wskazać, że księgi wieczyste, rejestr okrętowy, czy też rejestr zastawów zalicza się natomiast do rejestrów praw pod- miotowych7. Podkreślenia wymaga to, że celem tych rejestrów – pomimo tego, że zawierają także opis rzeczy – nie jest ewidencja rzeczy, a praw. Precyzyjna identy- fikacja rzeczy pozwoli bowiem na określenie prawa podmiotowego na tej rzeczy. Dokonując dalszej klasyfikacji rejestrów, możliwe jest podzielenie ich na jedynie ewidencyjne, których wpisom przypisuje się informacyjny charakter, co oznacza, że nie wywołują one skutków w sferze prawa materialnego. Przykładami takich rejestrów są właśnie ewidencje gruntów i budynków. Natomiast rejestrami, do których wpisy powodują skutki cywilnoprawne jest np. rejestr przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. 2. Pojęcie rejestru publicznego Pojęcie rejestru należy rozumieć jako wykaz, listę, zestawienie, indeks, ewi- dencja, czy też jako spis ludzi przedmiotów lub spraw sporządzany według pew- nej reguły najczęściej w porządku alfabetycznym: także karta, książka zeszyt lub inny nośnik informacji zawierający taki spis8. W doktrynie prawniczej przyjmu- 5 S. Kotecka, Dostęp do rejestrów publicznych w postępowaniu sądowym. 6 J. Kuropatwiński, Księgi wieczyste, t. 1, s. 19. 7 Por. W. Czachórski, Protokół, s. 2; H. Ciepła, E. Bałan-Gonciarz, Ustawa o księgach wie- czystych i hipotece, 2007, s. 17. 8 H. Zgółkowa (red.), Praktyczny słownik, s. 370; natomiast samo słowo rejestr ma pocho- dzenie łacińskie (regesta, regestorum – powstało z połączenia dwóch słów re oraz gerere i jest związane z przeniesieniem rzeczy). 5 je się, że rejestrem publicznym jest zbiór informacji o osobach, rzeczach lub pra- wach, który: 1) jest utworzony zgodnie z przepisami prawa; 2) jest prowadzony przez organ rejestrowy o charakterze publicznym; 3) przyjęcie, utrwalenie, a następnie ujawnienie określonych informacji odbywa się przez podjęcie przez organ decyzji odnoszącej się do określonych faktów lub osób ujawnionych w rejestrze, przez dokonanie wpisu lub przyjęcie do- kumentów do rejestru; 4) prowadzenie rejestru i ujawnienie w nim danych rodzi prawne konsekwencje, dla podmiotu którego te dane dotyczą oraz dla podmiotów publicznych; 5) rejestr musi być jawny, czyli dane tam zawarte są dostępne dla podmiotów, któ- rych te dane dotyczą, oraz dla organów władzy publicznej, a nie tylko organu rejestrowego9. Przepis art. 3 pkt 5 InfPodZadPublU przewiduje, że rejestr publiczny to ewi- dencja, wykaz, lista, spis albo inna forma ewidencji, służąca do realizacji zadań publicznych, prowadzona przez podmiot publiczny na podstawie odrębnych przepisów ustawowych. Ustawodawca przewidział zatem trzy warunki uznania danej ewidencji rejestrem publicznym, czyli: zasób ma być prowadzony na pod- stawie przepisów rangi ustawowej, podmiot, który prowadzi rejestr musi mieć publiczny charakter, oraz zasób ma służy do realizacji zadań publicznych10. Nie- kiedy też rozróżnia się rejestry od ewidencji, uznając że rejestry to urządze- nia, których dane są pod kontrolą organu prowadzącego dany rejestr, z uwagi na skutki prawne wpisów do rejestru (np. wpis do ksiąg wieczystych, KRS, re- jestru zastawów). Natomiast ewidencje zawierają jedynie dane przyjmowane od danych podmiotów, bez prawnej możliwości ich kontroli, czy weryfikacji to uwa- ża się, że taki rejestr to ewidencja11. Istnieje jeszcze jedna kategoria, którą należy wymienić, czyli rejestr urzędowy. Pod tym pojęciem, zgodnie z art. 2 pkt 12 usta- wy z 29.6.1995 r. o statystyce publicznej12, rejestr urzędowy to rejestr publiczny w rozumieniu ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących za- dania publiczne oraz inne rejestry i ewidencje prowadzone na podstawie ustaw lub wydanych na ich podstawie aktów wykonawczych, zawierające informacje o podmiotach gospodarki narodowej i ich działalności, informacje o osobach fi- zycznych, ich życiu i sytuacji oraz dotyczące zjawisk, zdarzeń i obiektów. A zatem rejestrem urzędowym może być także rejestr nieprowadzony przez podmiot pu- bliczny, i nie musi on służyć realizacji zadań publicznych, a podstawą jego dzia- łania może być także akt wykonawczy. 9 T. Stawecki, Rejestry publiczne, s. 19. 10 A. Gryszczyńska, Pojęcie i jawność rejestrów publicznych, s. 11. 11 Tamże. 12 Tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 649 ze zm. 6 Rozdział I. Informatyzacja ksiąg wieczystych. Uwagi ogólne 3. Funkcje rejestrów Szeroką definicję legalną rejestru urzędowego oraz doktrynalną definicję re- jestru administracyjnego, gdzie pominięto aspekt podmiotowy, wspólny dla de- finicji doktrynalnej i ustawowej rejestru publicznego, wskazujący na publiczny charakter organu rejestrowego13. Rejestry urzędowe obejmują również zbiory prowadzone przez podmioty prywatne na podstawie ustaw lub aktów wykonaw- czych wydanych na podstawie tychże ustaw, zawierające informację o podmio- tach gospodarki narodowej oraz dotyczące zjawisk, zdarzeń i obiektów. Węższy zakres ma definicja legalna i doktrynalna rejestru publicznego. I tak, immanent- ną cechą rejestru publicznego w rozumieniu ustawy o informatyzacji podmio- tów wykonujących funkcje publiczne nie jest ani jawność, ani decyzja jako pod- stawa przyjęcia, utrwalenia, a następnie ujawnienia określonych informacji, ani też skutki prawne związane z wpisem. Wymogiem ustawowej kwalifikacji rejestru jako rejestru publicznego który nie występuje w definicji doktrynalnej oraz de- finicji rejestru urzędowego jest służenie do realizacji zadań publicznych. Istotne znaczenie dla ukształtowania rejestru publicznego wywarły księgi sądowe, w któ- rych rejestrowano księgi wieczyste14. Z. Janowicz uznaje za istotne cechy ksiąg publicznych jawność, domniemanie prawdziwości wpisów oraz publiczny cha- rakter podmiotu prowadzącego15. M. Wrzołek-Romańczuk natomiast uznaje, że księgi publiczne to urzędowy spis obejmujący określone jednostki ewidencyjne i ujawniający dane prawne dotyczące tych jednostek16. E. Marszałkowska-Krześ natomiast wskazuje, że głównym celem ksiąg publicznych jest porządkowanie obrotu prawnego oraz realizacja interesu publicznego. W zbiorach tych groma- dzone są bowiem dane uznane przez ustawodawcę za ważne ze względu na inte- res publiczny, a wyciąg z tych ksiąg stanowi dowód tego co zostało w nich urzę- dowo zaświadczone17. 3. Funkcje rejestrów Podstawowymi funkcjami rejestrów publicznych są funkcje: ewidencyjna, in- formacyjna, ostrzegawcza, ochronna, kontrolne, prawotwórcza, selekcyjna i fi- nansowa. Kluczową funkcją dla wszystkich rejestrów jest funkcja ewidencyjna, 13 T. Stawecki, Rejestry publiczne, s. 29. 14 G. Szpor, C. Martysz, K. Wojsyk, Ustawa o informatyzacji, s. 74; G. Szpor, Problemy 15 Z. Janowicz, Zagadnienia dokumentacji, s. 154 i n.; A. Gryszczyńska (red.), Rejestry informatyzacji, s. 33 i n. publiczne, s. 15. 16 M. Wrzołek-Romańczuk, Glosa do postanowienia SN z 23.3.1995 r., III CZP 5/95, OSP 1996, Nr 3, poz. 59. 17 E. Marszałkowska-Krześ, Wpisy w rejestrze przedsiębiorców, s. 2. 7 która wynika z zadań organu rejestrowego polegająca na dokumentacji pewnych sytuacji, poprzez wpisy oraz gromadzenie dokumentów oraz poprzez obowiąz- ki lub uprawnienia określonych podmiotów, które mają obowiązek powiadomić organ rejestrowy o określonych zdarzeniach. Realizacja obowiązku aktualizacji danych dotyczących pewnych sytuacji jest niezwykle ważna ponieważ w prze- ciwnym razie rejestr nie będzie pełnił w sposób prawidłowy swojej funkcji in- formacyjnej. Dane rejestrowe będą mogły być wykorzystywane zarówno przez podmiot, który jest obowiązany do prowadzenia rejestru w celu realizacji zadań publicznych, ale dane te mogły być również udostępniane podmiotom publicz- nym do realizacji ich zadań publicznych, które są powiązane z danymi zawarty- mi podstawowym rejestrze, ale także mogą być udostępniane innym podmiotom publicznym w związku z realizacją zadań publicznych bezpośrednio niezwiąza- nych z pierwotnym celem utworzenia rejestru. W końcu dane rejestrowe mogą być udostępniane także innym podmiotom, które nie są podmiotami publicz- nymi, ale które mają interes w uzyskaniu informacji o osobach, rzeczach, pra- wach czy w faktach. Przepisy prawa mogą przewidywać badanie w jakim celu dana osoba chcę uzyskać informacje, które zawarte są w rejestrze oraz czy ten cel jest zgodny z celami, dla których rejestr jest prowadzony. Najczęściej chodzi tu o wykazanie interesu dla uzyskania dostępu do danych. Ważną funkcją rejestrów jest zatem funkcja informacyjna, która polega na udostępnieniu różnym pod- miotom określonych informacji zawartych w rejestrze. Wyróżnia się także funk- cję ostrzegawczą, dla której istotne znaczenie ma szybkie ujawnienie informacji o określonych faktach, najczęściej poprzez dokonanie wpisu oraz bezzwłoczne informowanie o zdarzeniach mogące wpłynąć na stan ujawniony w rejestrze po- przez np. wzmiankę lub ostrzeżenie. Niewątpliwie funkcja ostrzegawcza łączy się z funkcją ochronną rejestru przez co następuje zabezpieczenie interesów osób, których uprawnienia są ujawnione w rejestrze, ale także podmiotów niepodlega- jących wpisowi, które wchodzą w relacje z podmiotem ujawnionym w rejestrze. Szczególne znaczenie ma ta funkcja dla rejestrów sądowych, w których występu- je zasada jawności materialnej powiązana z domniemaniem prawdziwości da- nych zawartych w rejestrze oraz przez szczególną moc prawną wpisu do reje- strów. W końcu występuje także funkcja kontrolna polegająca na tym, że organ rejestrowy bada czy podmiot został faktycznie utworzony zgodnie z przepisa- mi prawa lub czy czynności prawne mające na celu powołać dany podmiot były zgodne z prawem. Funkcja kontrolna wiąże się także z funkcją selekcyjną, która pojawia się tam, gdzie uzyskanie określonych praw jest uzależnione od wpisu do rejestru publicznego. Organ rejestrowy dokonujący wpisu zalicza dany podmiot do grupy podmiotów wybranych do prowadzenia określonej działalności gospo- darczej, społecznej czy politycznej. Funkcja ta jest najbardziej widoczna w przy- padku KRS czy ewidencji partii politycznych. Natomiast dla ksiąg wieczystych 8 Rozdział I. Informatyzacja ksiąg wieczystych. Uwagi ogólne 3. Funkcje rejestrów funkcja selekcyjna nie jest pożądana. Ostatnią funkcją jest funkcja prawotwór- cza, która wiąże się z wpisami o charakterze konstytutywnym, czyli dany wpis do księgi wieczystej może powodować powstanie określonego prawa, np. hipoteki co ma istotne prawne znaczenie. W doktrynie wyróżnia się także jawność for- malną ksiąg wieczystych. Ponieważ brak jest definicji legalnej tego pojęcia we- dług T. Stawickiego jawność formalna rejestru obejmuje cztery elementy: 1) uprawnienie do wglądu do rejestru i zapoznanie się z treścią dokonanych wpisów oraz złożenie dokumentów; 2) uprawnienie do samodzielnego sporządzania odpisów; 3) uprawnienie do żądania wydania odpisów, wyciągów, zaświadczeń potwier- dzających urzędowo treść wpisów bądź treść złożonych dokumentów; 4) obowiązek ogłaszania niektórych danych rejestrowych w gazetach lub prze- znaczonych do tego celu publikacjach18. Przepisy, które regulują poszczególne rejestry zazwyczaj określają zakres re- alizacji zasady jawności, określają krąg podmiotów uprawnionych do dostępu do rejestru oraz zasady dostępu do danych zawartych w rejestrze. W doktrynie wskazuje się na 3 podstawowe zakresy realizacji zasady jawności. Jawność for- malna zwykła, która obejmuje dostęp do rejestru dla każdego podmiotu. Jawność rozszerzona gdzie obok realizacji wymogów dla jawności zwykłej przewidzia- no także ogłaszanie określonych wpisów w dzienniku urzędowym, biuletynie, monitorze czy w gazecie codziennej. I w końcu jawność formalną ograniczo- ną, która polega na ograniczeniu dostępu do rejestru, poprzez wykazanie inte- resu prawnego lub też poprzez umożliwienie zapoznania się z treścią wpisów. Jawność formalna może obejmować prawo do zapoznania się z aktami rejestro- wymi, np. zgodnie z art. 10 ust. 1 KRSU, art. 361 ust. 4 KWU. Chociaż jawność formalna zwykle polega na dostępie do treści samego rejestru bez żadnych ogra- niczeń podmiotowych i przedmiotowych. Dane udostępnione są jedynie w re- jestrze i przez to nie są dostępne w dodatkowej publikacji. Za ograniczenie for- malnej jawności nie uważa się zapewnienie dostępu do rejestru bez uprawnienia do wglądu, a jedynie poprzez uprawnienie do uzyskania odpisów, zaświadczeń lub innych dokumentów19. Przykładem takiej jawności jest ogłaszanie wpisów w Monitorze Sądowym i Gospodarczym na podstawie art. 3 ust. 1 KRSU. Udo- stępnienie danych w Internecie jest uznawane za sposób ich publikacji i znaczą- co wykracza poza tradycyjnie rozumianą zasadę jawności formalnej rejestru. Pu- blikacja internetowa danych z rejestru znacznie wzmacnia informacyjną funkcję rejestru, w stosunku do wcześniejszej publikacji, jedynie w tradycyjnie wydawa- nym Monitorze Sądowym i Gospodarczym, który był publikowany ze znacznym 18 T. Stawecki, Rejestry publiczne, s. 101. 19 Tamże, s. 109. 9 opóźnieniem i przez to nie realizował funkcji informacyjnej. Obecnie dostęp do danych z rejestru KRS jest bezpłatny, internetowy na podstawie ustalonych kryteriów wyszukiwania poprzez elektroniczną przeglądarkę bezpośrednio po dokonaniu wpisu przez właściwy sąd. Niewątpliwie dostęp internetowy prowa- dzi do wzmocnienia funkcji informacyjnej rejestru, zapewnia realizację funkcji ostrzegawczej co należy ocenić pozytywnie. Przeniesienie danych publikowanych w MSiG do Internetu spowodowało natychmiastową dostępność danych zawar- tych w rejestrze. Istniejące w tym zakresie rejestry mogą być i są wykorzystywa- ne przez podmioty komercyjne. Stąd też w doktrynie stawiane jest pytanie, czy bazy komercyjne tworzone w innych celach, niż pierwotny cel ich przetwarzania, zawierających dane niezanonimizowane pochodzące z rejestrów publicznych nie powinny dysponować ograniczonym zakresem informacji. Można zatem rozwa- żać ograniczenie zakresu i zasad udostępnienia danych pochodzących z rejestrów publicznych, oraz zgodności ich ponownego wykorzystania z zasadą dotyczącą celu przetwarzania jako podstawowej zasady ochrony danych osobowych20. 4. Rejestr ksiąg wieczystych Jednym z rejestrów, któremu współcześnie przypisuje się doniosłą rolę praw- ną jest rejestr ksiąg wieczystych. Celem niniejszego opracowania jest zwrócenie szczególnej uwagi na proces informatyzacji ksiąg wieczystych, którego odzwier- ciedleniem jest powstanie elektronicznego rejestru ksiąg wieczystych. Zakresem niniejszego opracowania objęte zostaną także podstawowe zagadnienia związa- ne z postępowaniem wieczystoksięgowym. Mając na uwadze postępujący proces informatyzacji wymiaru sprawiedliwości zasadne wydaje się omówienie dotych- czasowych osiągnięć w zakresie ksiąg wieczystych, a także ich migracji z trady- cyjnej papierowej postaci do ich elektronicznej formy, znanej współcześnie i od- grywającej coraz większe znaczenie w obrocie prawnym. Księgi wieczyste stanowią rejestr przedmiotowy prowadzony przez sądy. Funkcją tego rejestru jest ewidencja, ponieważ bez danych dotyczących nieru- chomości nie można ustalić stanu prawnego nieruchomości oraz spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Zgodnie z art. 1 ust. 2 KWU, księgi wieczyste są zakładane i prowadzone dla nieruchomości, które nie mają ksiąg wieczystych, albo których księgi wieczyste zaginęły lub uległy zniszczeniu. Przepis art. 2 KWU przewiduje natomiast zasadę formalnej jawności ksiąg wieczystych, czyli, że nie 20 Wyr. NSA z 24.1.2013 r.; O. Drobek, Ryzyka dla ochrony danych osobowych, s. 247; W.R. Wiewiórowski, Ochrona prywatności, s. 146; A. Gryszczyńska (red.), Rejestry publiczne, s. 27. 10 Rozdział I. Informatyzacja ksiąg wieczystych. Uwagi ogólne 4. Rejestr ksiąg wieczystych można zasłaniać się nieznajomością wpisów w księdze wieczystej ani wniosków, o których uczyniono w niej wzmiankę. Funkcja ewidencyjna zapewnia także funkcję informacyjną księgi wieczystej, umożliwiając wszystkim lub określonym podmiotom dostęp do danych. Realizacja jawności formalnej ksiąg wieczystych zależy od jakości danych zawartych w księgach, czyli od precyzyjnej, rzetelnej re- alizacji funkcji ewidencyjnej. Tu rodzi się konieczność ścisłej współpracy z innym rejestrem przedmiotowym, czyli ewidencją gruntów. Celem jednak ksiąg wieczy- stych jest zapewnienie bezpieczeństwa obrotu cywilnoprawnego, którego przed- miotem są nieruchomości lub prawa podlegające wpisowi do ksiąg wieczystych. Ten cel jest spełniany przez ochronę osób działających w zaufaniu do treści księ- gi wieczystej, poprzez przyjęcie zasady jawności materialnej polegającej na do- mniemaniu: zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym, jak w art. 3 ust. 1 KWU; nieistnienie prawa wykreślonego z art. 3 ust. 2 KWU, określone zakazy dowodowe, które polegają na niemożności powoływania się na domniemania wynikające z posiadania przeciwko domniemaniu prawa wynikającego z wpisu księgi wieczystej z art. 4 KWU, czy rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych z art. 5–9 KWU. Oprócz tych dwóch funkcji podawane są także inne funkcje ksiąg wieczystych, czyli: kontrolna, prawotwórcza (odrębna własność lokalu, użytkowanie wieczyste, prawa rzeczowe ograniczone), selekcyjna i fiskalna21. Od grudnia 2013  r. szczegółowy sposób prowadzenia ksiąg wieczy- stych był określony dwoma rozporządzeniami wykonawczymi do KWU, tj. KsWieczZbDokR oraz KsWieczInfR z 2003 r. Pierwsze rozporządzenie zo- stało wydane w celu określenia sposobu prowadzenia tradycyjnych jeszcze ksiąg wieczystych, jak również zbioru dokumentów (w sytuacji kiedy dla danej nie- ruchomości nie była ustanowiona księga wieczysta). To rozporządzenie weszło w życie 23.9.2001 r. Drugie wspomniane wyżej rozporządzenie weszło w życie 1.10.2003 r. i określało jedynie sposób prowadzenia elektronicznej księgi wie- czystej. Nie zawierało kompleksowej regulacji, bowiem do księgi wieczystej pro- wadzonej w systemie informatycznym miały zastosowanie niektóre przepisy KsWieczZbDokR dotyczące prowadzenia tradycyjnej księgi wieczystej czy zbio- ru dokumentów. Jako przykład można podać przepisy dotyczące postępowa- nia przy zakładaniu ksiąg wieczystych. Te przepisy były uregulowane wyłącznie w KsWieczZbDokR. Migracja ksiąg wieczystych do systemu informatycznego miała być zakończona 1.10.2010 r. kiedy to wszystkie sądy wieczystoksięgowe miały już prowadzić tzw. nową księgę wieczystą. Jednak nie wszystkie księgi wie- czyste w tych sądach zostały przekształcone z ksiąg papierowych na księgi elek- troniczne. Ostatecznie proces migracji ksiąg wieczystych został zakończony do- 21 T. Stawecki, Rejestry publiczne, s. 33 i n.; A. Gryszczyńska, Nowa Księga Wieczysta, s. 357 i n. 11 piero z końcem 2013 r. Od 1.1.2014 r. wszystkie księgi wieczyste prowadzone są wyłącznie w systemie informatycznym. Dnia 31.11.2013 r. wydano KsWieczInfR. Do tego rozporządzenia przeniesiono niektóre przepisy KsWieczZbDokR, aby regulowało ono sposób zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w sposób pełny. Rozporządzenia te (tj. KsWieczZbDokR i KsWieczInfR z 2003 r.) utraci- ły moc z dniem wejścia w życie rozporządzenia z 2013 r., tj. z dniem 1.12.2013 r. 5. Zakres danych gromadzonych w księgach wieczystych Dane zawarte w  księdze wieczystej są określone w  czterech działach, tj.: w dziale I – Oznaczenie nieruchomości oraz Spis praw związanych z wła- snością, dziale II, który obejmuje wpisy dotyczące własności i użytkowania wie- czystego, dziale III dotyczącym wpisów o ograniczonych prawach rzeczowych, z wyjątkiem hipotek oraz wpisów ograniczeń w rozporządzeniu nieruchomością lub użytkowaniem wieczystym, a także innych praw i roszczeń, z wyjątkiem rosz- czeń dotyczących hipotek oraz w dziale IV przeznaczonym na wpisy dotyczące hipotek (art. 25 ust. 1 KWU). Istotne, z punktu widzenia omawianego zagadnie- nia, jest także i to, że w przypadku, gdy wpisowi podlegają dane osoby fizycznej w księdze ujawnione są imiona i nazwiska, imię ojca, imię matki oraz numer ewidencyjny PESEL osoby fizycznej, chyba że odrębne przepisy nie przewidu- ją nadawania tego numeru, ale także dane, które pozwalają umiejscowić nieru- chomość, czyli jej położenie, i adres, oraz numer księgi wieczystej, określona jest także liczba i rodzaj pokoi wchodzących w skład lokalu wraz z pomieszczeniami przynależnymi, jeżeli prawo przysługuje kilku podmiotom wspólnie. Zakres danych osobowych podlegających ujawnieniu w księdze wieczystej zmieniał się z biegiem lat. Tradycyjnie do księgi wieczystej dokonywano wpisu imienia i nazwiska oraz imion rodziców. Jednak już od 2003 r. w związku z in- formatyzacją ksiąg wieczystych, w celu jednoznacznej identyfikacji, na podstawie § 34 pkt 5 KsWieczInfR z 2003 r., wpis powinien już zawierać imiona, nazwisko oraz PESEL, obowiązek zamieszczenia imion rodziców pozostawiono jednak je- dynie w przypadku braku numeru PESEL, do ujawnienia w polu 2.2.5.8. „PESEL”. W 2013 r. natomiast na podstawie § 35 pkt 5 KsWieczInfR przywrócono po- nownie wpisywanie obok imion i nazwiska, numeru PESEL także imion rodzi- ców. Ten zakres został utrzymany w 2016 r., gdy weszło w życie KsWieczTeleinfR (obecny § 33 pkt 5)22. 22 A. Gryszczyńska, Rejestry publiczne, s. 265, przyp. 29. 12 Rozdział I. Informatyzacja ksiąg wieczystych. Uwagi ogólne 5. Zakres danych gromadzonych w księgach wieczystych Istotne znaczenie, dla zakresu danych zawartych w księdze wieczystej, ma sposób przeglądania ksiąg wieczystych. I tak, początkowo przeglądanie ksiąg wieczystych mogło się odbywać wyłącznie w sekretariacie sądu rejonowego, w którym prowadzona była dana księga wieczysta. Stąd też zasada jawności for- malnej ksiąg wieczystych była realizowana poprzez umożliwienie przeglądania ksiąg wieczystych w sądzie, w sekretariacie, pod kontrolą urzędnika sądowego. Informatyzacja ksiąg wieczystych, poprzedzona ich migracją do postaci elektro- nicznej, doprowadziła do istotnej zmiany sposobu realizacji formalnej jawności ksiąg wieczystych. Od tego momentu, przeglądanie ksiąg wieczystych odbywa się już poza sądem rejonowym. Obecnie Centralna Informacja Ksiąg Wieczystych z ekspozyturami w wydziałach sądów rejonowych prowadzących księgi wieczy- ste, na podstawie art. 364 KWU realizuje obowiązek umożliwienia przeglądania ksiąg wieczystych. Pierwotnie przeglądanie ksiąg wieczystych mogło być reali- zowane wyłącznie przy ekspozyturach centralnej informacji. Od 16.10.2010 r. przeglądanie ksiąg wieczystych, które znajdują się w centralnej bazie danych ksiąg wieczystych stało się możliwe również przez Internet z dowolnej lokalizacji za pośrednictwem przeglądarki ksiąg wieczystych dostępnej na stronie interneto- wej. Dostęp przez Internet do ksiąg wieczystych jest bezpłatny, nie wymaga nawet posiadania konta w systemie informatycznym Ministerstwa Sprawiedliwości, ani też uprzedniej rejestracji, czy też nawet uwierzytelnienia. Jedynym wymogiem pozwalającym na ustalenie danej księgi wieczystej w zbiorze jest znajomość nu- meru księgi. Wydruki treści wyświetlonych w trybie przeglądania księgi wieczy- stej nie są jednak dokumentami wydawanymi przez sąd i nie zastępują podpisów. Zgodnie bowiem z § 15 ust. 5 KsWieczTeleinfR ze względu na bezpieczeństwo centralnej bazy danych ksiąg wieczystych, CIKW może ograniczyć przeglądanie ksiąg wieczystych poprzez wskazanie maksymalnej liczby wniosków o przeglą- danie ksiąg wieczystych kierowanych z jednej lokalizacji internetowej. Ten spo- sób dostępu do ksiąg wieczystych cieszy się dużym zainteresowaniem. Ta usługa odpowiada także na potrzeby obrotu cywilnoprawnego. Przed uruchomieniem wyszukiwarki ksiąg wieczystych łącznie ze wszystkich sądów prowadzących eks- pozytury ksiąg wieczystych przeglądanych było 20 000 ksiąg wieczystych, nato- miast już pierwszego dnia udostępnienia przez Ministra Sprawiedliwości dostę- pu do danych elektronicznie, czyli 16.10.2010 r. odnotowano 102 306 wglądów do ksiąg wieczystych. Prowadzenie powszechnie dostępnej przeglądarki ksiąg wieczystych nie było jednak poprzedzone szczegółową i dogłębną analizą ochro- ny danych osobowych osób podlegających wpisowi czy też ponownego wykorzy- stania udostępnionych danych. Dla ochrony przed automatycznie generowany- mi zapytaniami wprowadzono jedynie mechanizm, który jak wskazują badania naukowe nie jest niezawodny i w zależności od zastosowanych technik pozwala na zautomatyzowany dostęp do danych. Przepisy regulujące elektroniczny do- 13 stęp do danych zostały wprowadzone dopiero ZmKWU z 24.5.2013 r. Udostęp- nienie w Internecie ksiąg wieczystych powoduje, że każdy, kto zna numer da- nej księgi wieczystej może zapoznać się z jej treścią, w tym danymi osobowymi w niej zawartymi, czyli: imionami, nazwiskiem, numerem PESEL, adresem, po- łożeniem nieruchomości. Ustalenie numeru księgi wieczystej jest także możliwe w oparciu o przepisy prawa geodezyjnego i kartograficznego lub przy wykorzy- staniu komercyjnych serwisów oferujących usługę wyszukiwania numeru księ- gi wieczystej na podstawie innych kryteriów. Jak wynika z informacji udostęp- nianych przez Data Masters Limited z siedzibą na Seszelach, prowadzącej serwis www.znajkdzksiege.pl zaindeksowanych w bazie zostało 20 359 976 ksiąg wieczy- stych, zebrano 34 608 910 działek, 1 720 578 budynków, 7 609 992 lokali23. Serwis ten umożliwia poznanie numeru księgi wieczystej po podaniu adresu nierucho- mości lub identyfikatora działki i wniesieniu opłaty. Obecny serwis nie oferuje możliwości przeszukiwania ksiąg na podstawie kryteriów podmiotowych czy na- zwisko, numer PESEL, ale jeżeli zaindeksowana została pełna treść księgi wieczy- stej będzie to technicznie możliwe. W wyniku ZmKWU z  24.5.2013  r. została wprowadzona nowa usługa, tzw. wielokrotnego, nieograniczonego w czasie wyszukiwania księgi wieczystej w CBDKW, o dostęp do której mogą wystąpić, jeżeli jest to niezbędne dla reali- zacji zadań ustawowych określonych w art. 364 ust. 8 KWU, czyli: sądy, prokura- tura, organy kontroli skarbowej, organy celne, administracyjne organy egzeku- cyjne, organy podatkowe, komornicy sądowi, Inspektor Nadzoru Wewnętrznego, Policja, Najwyższa Izba Kontroli, Straż Graniczna, Agencja Bezpieczeństwa We- wnętrznego, Agencja Wywiadu, Centralne Biuro Antykorupcyjne, Służba Kontr- wywiadu Wojskowego, Służba Wywiadu Wojskowego, Zakład Ubezpieczeń, Pro- kuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej, notariusze, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, Generalny Inspektor Informacji Finansowej, Żandarmeria Wojskowa, Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, or- gany Krajowej Administracji Skarbowej, Krajowy Zasób Nieruchomości. Zgodę na wyszukiwanie wielokrotne, nieograniczone w czasie wydaje Minister Sprawie- dliwości w drodze decyzji i następnie zainteresowany podmiot składa wniosek do Centralnej Informacji o wyszukiwanie w księdze wieczystej. Wtedy, po otrzy- maniu stosownego wniosku, CIKW umożliwia dostęp za pośrednictwem sys- temu teleinformatycznego na wyszukiwanie w bazie danych ksiąg wieczystych. Osoba fizyczna, która działa z upoważnienia danego podmiotu uwierzytelnia się w systemie teleinformatycznym, a następnie wskazuje kryterium wyszukiwania oraz uzasadnia szczegółowo potrzebę wyszukiwania ksiąg wieczystych w central- 23 Dane z 1.5.2016 r. ze strony znajdzksiege.pl cyt. za A. Gryszczyńska, Jawność formalna, s. 269. 14 Rozdział I. Informatyzacja ksiąg wieczystych. Uwagi ogólne 6. Zasady przetwarzania danych osobowych nej bazie danych ksiąg wieczystych. Wyjątkiem są sprawy, w których następuje przeszukanie bazy mające nadaną sygnaturę, wówczas jako uzasadnienie wska- zuje się tę właśnie sygnaturę (§ 18 ust. 3–5 CIKWR). Wyszukiwanie w CBDKW polega na wywołaniu na ekran monitora nume- rów ksiąg wieczystych spełniających wskazane przez wnioskującego kryteria: 1) oznaczenie nieruchomości, lokalu, domu jednorodzinnego; 2) oznaczenia podmiotu wpisanego do działu II księgi wieczystej; 3) numeru dziennika księgi wieczystej; 4) elementów numeru księgi wieczystej, który ma co najmniej czteroznakowy kod wydziału ksiąg wieczystych sądu rejonowego, w którym księga została za- łożona, oraz numer w repertorium ksiąg wieczystych (§ 19 ust. 1–2 CIKWR). Istnieje także możliwość wnioskowania o wielokrotne, nieograniczone w cza- sie wyszukiwanie ksiąg wieczystych w centralnej bazie danych ksiąg wieczystych, bez potrzeby składania wniosku, za każdym razem, gdy podmiot zamierza prze- glądać księgę wieczystą przez Centralną Informację. Zgoda wydawana jest także w postaci decyzji przez Ministra Sprawiedliwości, jedynie podmiotom wskaza- nym w art. 364 ust. 8 KWU, pod warunkiem jednak, że podmioty te mają urządze- nia lub systemy teleinformatyczne umożliwiające identyfikację osoby uzyskującej dane z CBKW, zakres danych oraz daty ich uzyskania; zabezpieczenia techniczne i organizacyjne chroniące przed wykorzystaniem uzyskanych danych niezgodnie z celem; jest to uzasadnione specyfiką i zakresem realizowanych zadań ustawo- wych, a po stronie CIKW istnieją odpowiednie warunki techniczne. Brak spełnie- nia tych warunków powoduje odmowę wydania zgody przez Ministra Sprawiedli- wości. A jeżeli warunki te przestały istnieć Minister Sprawiedliwości cofa zgodę. 6. Zasady przetwarzania danych osobowych Przepis art. 6 ust. 1 lit. c RODO daje możliwość przetwarzania danych oso- bowych bez zgody osoby w sytuacji, gdy dane te są przetwarzane przez orga- ny administracji publicznej. Podmioty te są oczywiście obowiązane do działania na podstawie i w granicach prawa, czyli pozyskując informacje o obywatelach powinny mieć ku temu podstawę prawną (art. 51 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). Za- sada ta odnosi się do przetwarzania danych osobowych oraz ich udostępniania. W sytuacji, gdy dane osobowe są udostępniane, to należy stwierdzić, że RODO nie przewiduje tu odrębnych zasad. I dlatego należy się odwołać do przepisów szczególnych regulujących prowadzenie danego zbioru ewidencyjnego. I tak, przykładowo ustawa z 24.9.2010 r. o ewidencji ludności24 przewiduje, że dane 24 Tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1397 ze zm. 15 osobowe mogą być udostępnione w celach badawczych, statystycznych lub ba- dania opinii publicznej lub rynku25 (art. 46 ust. 2 pkt 2 ustawy). Jeżeli zatem przepisy powszechnie obowiązującego prawa, które są podstawą do gromadze- nia danych osobowych, nie przewidują odrębnej procedury udostępniania da- nych, która może znaleźć zastosowanie dla udostępniania danych, to nie jest ono dopuszczalne. Dane mogą być także przetwarzane jeżeli jest to niezbędne do wykonywa- nia zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. Kwestia ta jest uregulowa- na w art. 6 ust. 1 lit. e RODO. Jak wskazuje się w doktrynie, już pod rządami OchrDanychOsobU z 1997 r., pojęcie zadań wykonywanych w interesie publicz- nym było utożsamiane z pojęciem zadań publicznych26. Zauważono także, że obecny przepis art. 6 ust. 1 lit. e RODO stanowi odpowiednik art. 23 ust. 1 pkt 4 OchrDanychOsobU z 1997 r. Ten ostatni przepis dotyczył sytuacji, gdy brak było bezpośrednich przepisów regulujących przetwarzanie danych osobowych. Przejmowano wówczas, że dany przepis art. 23 ust. 1 pkt 2 OchrDanychOsobU z 1997 r. nie mógł stanowić podstawy prawnej do przetwarzania danych osobo- wych w związku z działalnością organów władzy publicznej o władczym charak- terze27. Obecnie, na podstawie RODO sytuacja uległa zmianie, ponieważ obok konstrukcji „zadań w interesie publicznym” na gruncie OchrDanychOsobU z 1997 r. istnieje także pojęcie „przetwarzania danych w ramach sprawowa- nia władzy publicznej” powierzonej administratorowi. Zasadą jest, na podsta- wie art. 51 Konstytucji RP: niepozyskiwanie, niegromadzenie, nieudostępnienie informacji o obywatelach przez organy władzy publicznej. Przepisy ustawowe mogą jednak wprowadzić wyjątki od tej zasady, dając organom władzy publicz- nej uprawnienie do gromadzenia informacji o obywatelach, ale jedynie w nie- zbędnym zakresie. Musi być zatem spełniony wymóg proporcjonalności. Zostaje on spełniony wówczas, gdy: 1) wprowadzona regulacja jest w stanie zrealizować zamierzony przez nią cel (zasada przydatności); 2) regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego, z którym jest powiązana (zasada konieczności); 3) efekt pozostaje w proporcji do obowiązków nakładanych na obywateli (zasada proporcjonalności). 25 P. Litwiński (red.), Rozporządzenie UE, s. 299. 26 A. Drozd, Ustawa o ochronie danych osobowych, s. 123; A. Mednis, Ustawa o ochronie danych osobowych, s. 67. 27 A. Mednis, Ustawa o ochronie danych osobowych, s. 67. 16 Rozdział I. Informatyzacja ksiąg wieczystych. Uwagi ogólne 6. Zasady przetwarzania danych osobowych A zatem podstawą przetwarzania danych zawartych w art. 6 ust. 1 lit. c i e RODO nie może być rozumiana jako generalne zezwolenie na przetwarzanie i udostępnianie danych osobowych przez organy władzy publicznej w oderwaniu od norm kompetencyjnych regulujących funkcjonowanie tych organów. Nadal pozostaje aktualna zasada działania władzy publicznej na podstawie przepisów prawa. Wynika to także z motywu 45 Preambuły do RODO, zgodnie z którym, jeżeli przetwarzanie odbywa się w celu wypełnienia obowiązku prawnego, które- mu podlega administrator, lub jeżeli jest to niezbędne do wykonywania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy pu- blicznej, podstawę przetwarzania powinno stanowić prawo Unii Europejskiej lub prawo państwa członkowskiego, które określałoby cel przetwarzania danych. Dla organów władzy publicznej podstawą przetwarzania danych osobowych będą za- tem art. 6 ust. 1 lit. c i e RODO, które wzajemnie się uzupełniają i regulują sytu- ację, w której w przepisach prawa UE lub prawa krajowego wprost przewidziano obowiązek przetwarzania określonych danych lub też wskazano zadania, do re- alizacji których niezbędne jest przetwarzanie danych osobowych28. Odnosząc charakterystykę danych przetwarzanych w systemie informatycz- nym obsługującym CBKW oraz CIKW należy przeanalizować, czy te dane są przetwarzane i udostępniane zgodnie ze standardem przewidzianym w RODO. W tym zakresie, należy stwierdzić, że zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. e RODO, przetwa- rzanie jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach i w takim zakresie, w ja- kim przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w in- teresie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. Nie ma wątpliwości, że Minister Sprawiedliwości, który jest administratorem danych zawartych w tym zbiorze jest organem administracji publicznej działającym w interesie publicznym, czyli w celu realizacji obowiąz- ków wynikających z KWU, tj. realizacji zasady formalnej jawności ksiąg wieczy- stych. Zasada ta ma natomiast służyć, jak wyżej wskazano, bezpieczeństwu obro- tu cywilnoprawnego, czyli zabezpiecza interesy podmiotów tego obrotu, którym służą domniemania zgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i zasada prawdziwości wpisu. Można jedynie się zastanowić, czy zakres danych osobowych ujawnianych poprzez Internet w przeglądarce ksiąg wieczy- stych za pomocą jedynego kryterium, czyli numeru księgi wieczystej jest uzasad- niony. Osoba przeglądająca księgę ma bowiem dostęp do takich danych jak: imię i nazwisko właściciela, imiona rodziców, PESEL, oraz położenie i nawet adres nieruchomości. Obecnie zatem, wydaje się, że ten zakres danych nie jest niezbęd- ny dla zapewnienia celu jawności księgi wieczystej. Na etapie bowiem dostępu powszechnego dla podmiotu, który dokonuje przeszukania wystarczy ustalenie, 28 P. Litwiński (red.), Rozporządzenie UE, s. 303. 17 kto jest właścicielem i jakie jest położenie nieruchomości, bez dalszych danych identyfikujących (imiona rodziców) oraz PESEL i dokładnego adresu nierucho- mości. Kolejne dane powinny być już dostępne jedynie podmiotom uprawnio- nym na podstawie art. 364 ust. 8 KWU albo jedynie po wykazaniu interesu praw- nego w ich uzyskaniu. Zmiany te jednak powinny być skorelowane z modyfikacją ustawy o ewidencji gruntów29. 7. Rejestr ksiąg wieczystych – znaczenie i ewolucja Księgi wieczyste są publicznym rejestrem praw podmiotowych do nierucho- mości30. W tym miejscu zasadne wydaje się przywołanie definicji legalnej pojęcia rejestru publicznego, wyrażonej w art. 3 pkt 5 InfPodZadPublU, zgodnie z któ- rym rejestrem publicznym określany jest rejestr, ewidencja, wykaz, lista, spis albo inna forma ewidencji, służąca do realizacji zadań publicznych, prowadzona przez podmiot publiczny na podstawie odrębnych przepisów ustawowych. Publiczny charakter ksiąg wieczystych ma istotne znaczenie dla obrotu nieruchomościami, a także jego bezpieczeństwa i dlatego ustawodawca powierzył ich prowadzenie sądom. Zgodnie z art. 23 zd. 1 KWU, prowadzenie ksiąg wieczystych należy do sądów rejonowych. Należy jednak podkreślić, że czynności sądu w zakresie pro- wadzenia ksiąg wieczystych mogą wykonywać referendarze sądowi. Oznacza to, że kompetencje referendarzy nie ograniczają się wyłącznie do możliwości doko- nywania czynności w sprawach o wpis w księdze wieczystej (art. 5091 § 1 KPC). Poszerzenie kompetencji referendarzy sądowych w zakresie prowadzenia ksiąg wieczystych oznacza zatem możliwość prowadzenia postępowania dowodowe- go, wydawania zarządzeń i orzeczeń, w tym orzeczeń o wpisie lub wykreśleniu wpisu. Ponadto, referendarze sądowi mają także uprawnienia do sporządzania uzasadnień swoich orzeczeń oraz dokonywania odpowiednich zawiadomień31. W świetle powyższego należy stwierdzić, że ustawodawca dokonuje poszerzenia kompetencji referendarzy w postępowaniu wieczystoksięgowym, o czym świad- czy zrównanie w tym zakresie czynności przez nich dokonywanych z czynno- ściami podejmowanymi przez organ procesowy. 29 Ustawa z 17.5.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. 30 Z.K. Nowakowski, Prawo rzeczowe, s. 219 i 221 oraz B. Barłowski, E. Janeczko, Księgi wieczyste, s. 15; J. Kuropatwiński, Księgi wieczyste, s. 21. 31 J. Gudowski, w: T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Kodeks postępowania cywil- poz. 276). nego, cz. 1, 2004, s. 26. 18 Rozdział I. Informatyzacja ksiąg wieczystych. Uwagi ogólne
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Informatyzacja ksiąg wieczystych i postępowania wieczystoksięgowego
Autor:
, , ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: